Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 8 Μαρτίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 8 Μαρτίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:
Ερμής
Θεοφύλακτος

Σήμερα τιμάται από την Εκκλησία ο Γρηγόριος ο Παλαμάς
Β΄ Κυριακή των Νηστειών

Γρηγόριος ο Παλαμάς Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης
Δεινός θεολόγος και διαπρεπής ρήτορας και φιλόσοφος, κύριος εκφραστής και θεωρητικός απολογητής του Ησυχασμού έναντι του λόγιου μοναχού Βαρλαάμ από την Καλαβρία. Υπό την εποπτεία του δασκάλου του Θεόδωρου Μετοχίτη μελέτησε φιλοσοφία, ενώ στο Πανεπιστήμιο της Μαγναύρας διδάχθηκε γραμματική, ρητορική, φυσική και λογική. Λόγω της οξύνοιάς του και σε ηλικία μόλις δεκαεπτά ετών τού ανατέθηκε να συντάξει και να εκφωνήσει πραγματεία, ενώπιον του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β΄ και των καθηγητών του, περί του τι θεωρεί αρετή ο Αριστοτέλης.

Το 1326 χειροτονήθηκε ιερέας στη Θεσσαλονίκη από τον τότε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης και μετέπειτα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη Καλέκα, ενώ αργότερα ο Πατριάρχης Ισίδωρος τον εξέλεξε Επίσκοπο Θεσσαλονίκης.

Θέση και δόγμα της Εκκλησίας, μη διατυπωμένο σε Σύνοδο αναγνωρισμένη ως Οικουμενική, αλλά που ωστόσο διατρέχει σύνολη την εκκλησιαστική παράδοση βάσει της εμπειρίας των αγίων της, ήταν ότι ο Θεός είναι μεθεκτός από τους ανθρώπους, όχι ως προς την θεϊκή Του ουσία, αλλά ως προς τις άκτιστες ενέργειές Του. Πολλοί μοναχοί της εποχής εκείνης, ορμώμενοι από το γεγονός της Μεταμορφώσεως του Χριστού στο όρος Θαβώρ, όπου οι τρεις μαθητές του είδαν το Ακτιστο Φως, το περιστατικό της φλεγομένης βάτου με τον Μωυσή, την εμφάνιση του φωτός στον προφήτη Ιεζεκιήλ και πολλά άλλα περιστατικά, είχαν στόχο την κάθαρση της καρδιάς τους με την αδιάλειπτη εφαρμογή της προσευχής του Ιησού («Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με») και να βιώσουν και εκείνοι την εμπειρία του Ακτίστου Φωτός, την ένωσή τους δηλαδή με τον Θεό από αυτήν τη ζωή.

Επηρεασμένος από τον Αριστοτέλη και εκπαιδευμένος με τη δυτική σχολαστική θεολογία, ο Βαρλαάμ σκανδαλίστηκε από ανάλογες περιγραφές που άκουσε στην Κωνσταντινούπολη και έγραψε πολλές πραγματείες με τις οποίες γελοιοποιούσε τις πρακτικές αυτές. Αμφισβήτησε και χαρακτήρισε αιρετική και βλάσφημη τη θέση των ησυχαστών ως προς τη φύση του Ακτίστου Φωτός, γιατί δίδασκε πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει τον Θεό, κι ακόμα περισσότερο δεν μπορεί να ενωθεί μαζί Του, γιατί ο Θεός είναι «κλειστός στον εαυτό του» και δεν μπορεί να ενωθεί με τους ανθρώπους. Τότε ήταν που ο Γρηγόριος ανέλαβε δράση υπερασπιζόμενος τους ησυχαστές. Με τους δύο αποδεικτικούς λόγους του «Περί εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος» και αργότερα με τις τριάδες «Περί των ιερώς ησυχαζόντων», διέκρινε μεταξύ θείας ουσίας αμεθέκτου και θείας ενεργείας μεθεκτής, η δε Εκκλησία επικύρωσε τη θέση και διατύπωση αυτή σε τέσσερις Συνόδους, με τελευταία αυτήν της Κωνσταντινούπολης το 1351, υπό την προεδρία του αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνού, στην οποία συμμετείχε και ο ίδιος ο Παλαμάς.

Για έναν περίπου χρόνο (3/1354 – άνοιξη του 1355) ο Παλαμάς βρέθηκε αιχμάλωτος στη Μικρά Ασία, καθώς Τούρκοι κατέλαβαν το πλοίο που τον μετέφερε από τη Θεσσαλονίκη στη Βασιλεύουσα. Ως αιχμάλωτος μεταφερόταν από τόπο σε τόπο, από τη Λάμψακο στις Πηγές, μετά στην Προύσα και ακολούθως στη Νίκαια της Βιθυνίας. Κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του είχε τρεις θεολογικούς διαλόγους με τους μουσουλμάνους για θέματα πίστεως, δηλαδή για τη διαφορά μεταξύ του Ισλάμ και του Χριστιανισμού. Τελικά, εξαγοράστηκε από Σέρβους εμπόρους, πιθανόν απεσταλμένους του βασιλιά Στέφανου Δουσάν, ο οποίος πάντοτε επεδίωκε τον προσεταιρισμό του, και επέστρεψε στην επισκοπή του. Σε ηλικία 63 ετών ασθένησε και πέθανε στις 14 Νοεμβρίου 1359, αλλά νεότεροι ερευνητές δέχονται ως έτος θανάτου το 1357.

Αρχισε να τιμάται ως άγιος σχεδόν αμέσως μετά τον θάνατό του στη Μ. Λαύρα του Αγ. Ορους και στην Καστοριά. Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Φιλόθεος συνέταξε εγκώμιο και ακολουθία και με συνοδική απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1368) ανακηρύχθηκε και επίσημα άγιος της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας. Μαρτυρείται ότι το σώμα του μετά την εκταφή του βρέθηκε άφθαρτο, ευωδίαζε και θαυματουργούσε, αλλά καταστράφηκε τον 19ο αι. από φωτιά που άφησε ανέπαφα μόνον τα οστά του. Τα λείψανά του σήμερα φυλάσσονται στον ομώνυμο Μητροπολιτικό Ναό της Θεσσαλονίκης.

Τιμάται επίσης η μνήμη: οσίου Θεοφυλάκτου Επισκόπου Νικομηδείας, αποστόλου Ερμού, ιερομάρτυρος Κυρίλλου, μαρτύρων Φηλικίτης, Ερενίας, Ρογάτου, Φήλικος, ετέρου Ρογάτου, Βεάτου, Ουρβανού, Σιλβανού και Μαμμίλου, μάρτυρος Δίωνος, οσίου Δομετίου, οσίου Παύλου του Ομολογητού, οσίων Λαζάρου και Αθανασίου των εκ Ρωσίας, η σύναξις της Υπεραγίας Θεοτόκου του Σημείου.

Πηγή: Καθημερινή