Η Αθήνα βάζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο στην ατζέντα της άτυπης συνόδου κορυφής της ΕΕ

Η αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο απειλεί να μεταφερθεί στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα διεξαχθεί την Παρασκευή, καθώς η αναζωπύρωση της διαμάχης γύρω από το αμφιλεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα και δυσαρέσκεια στις Βρυξέλλες.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρόκειται να θέσει το θέμα κατά την άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στο Δουβλίνο, η οποία υποτίθεται ότι θα εστιάσει στα θέματα της τεχνητής νοημοσύνης και της Ουκρανίας, σύμφωνα με υψηλόβαθμο αξιωματούχο στην Αθήνα τον οποίο επικαλείται το Politico και ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, η οποία προβλέπει έναν θαλάσσιο διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές εμπίπτουν στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Ελλάδας, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στηρίξει ενεργειακά έργα και έργα διασυνδεσιμότητας στην περιοχή.

«Η Ελλάδα έχει δηλώσει ρητά [...] ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε κλιμάκωσης θα ζητήσει κυρώσεις και στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του σε ελληνικό τηλεοπτικό σταθμό.

Οι ανησυχίες της Αθήνας για την Κρήτη και την ηλεκτρική διασύνδεση
Παρότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, οι δύο χώρες βρίσκονται εδώ και χρόνια σε αντιπαράθεση για τα θαλάσσια σύνορα και για αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις επί της υφαλοκρηπίδας.

Η Αθήνα ανησυχεί ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο για να αμφισβητήσει τις έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, καθώς και την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, το οποίο χρηματοδοτείται από την ΕΕ. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μετατρέψει και τα δύο έργα σε εστίες έντασης.

Η Τουρκία υπέγραψε το αμφιλεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο το 2019 με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Λιβύης, που εδρεύει στην Τρίπολη, το οποίο επικυρώθηκε ομόφωνα και από την αντίπαλη αρχή της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου του τρέχοντος έτους.

Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν άμεση. «Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανυπόστατη», ανέφεραν οι πρόεδροι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε κοινή δήλωσή τους στις 20 Οκτωβρίου.

Η Αίγυπτος επίσης απέρριψε την νομιμότητα της συμφωνίας οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών Τουρκίας-Λιβύης, όπως έπραξαν και το Μπαχρέιν, η Κύπρος (η οποία έχει επίσης διαφορές με την Τουρκία λόγω της τουρκικής κατοχής του βόρειου τμήματος του νησιού από τη δεκαετία του 1970), το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η Κύπρος έχει, άλλωστε, τις δικές της διαφορές με την Τουρκία, λόγω της τουρκικής κατοχής του βόρειου τμήματος του νησιού από τη δεκαετία του 1970.

Η αντίδραση της Άγκυρας και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις «μαξιμαλιστικές και παράνομες» θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου, τις οποίες χαρακτήρισε «εκτός πραγματικότητας».

«Περιμένουμε να σεβαστούν την κοινή βούληση της χώρας μας και της Λιβύης», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη θέσει το θέμα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον προηγούμενο μήνα, ενώ η Αθήνα πιέζει πλέον τους υπόλοιπους εταίρους της στην ΕΕ να αναλάβουν πιο αποφασιστική δράση.

«Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», δήλωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός από τη Νέα Υόρκη, παρουσιάζοντας χάρτη με τις ελληνικές θέσεις. «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφεί [...] και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με τη χάραξη αυθαίρετων γραμμών πάνω σε έναν χάρτη», πρόσθεσε.

Η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική της Τουρκίας, η οποία επιδιώκει να προβάλει την κυριαρχία της σε παράκτιες περιοχές. Η Άγκυρα έχει θέσει ως στόχο να κατοχυρώσει επισήμως, έως το τέλος του έτους, το δόγμα που αποκαλεί «Γαλάζια Πατρίδα».

Το μεγάλο τεστ με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου
Η Ελλάδα και η Κύπρος προειδοποιούν ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να παρεμποδιστούν στρατηγικά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στην τελευταία έκθεσή της για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, η οποία παραμένει σε τέλμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρεται ρητά στη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, ύψους 1,9 δισ. ευρώ, από την Άγκυρα. Το έργο είχε διακοπεί το 2024, εν μέσω της τότε αντιπαράθεσης Αθήνας και Άγκυρας.

Πριν από τρεις μήνες, η γαλλική εταιρεία Meridiam απέκτησε πλειοψηφικό ποσοστό συμμετοχής στο έργο.

Την Τρίτη, γαλλικό πλοίο αναχώρησε από το Ηράκλειο της Κρήτης για να ξεκινήσει εργασίες στο πλαίσιο του έργου. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα, ενώπιον επιτροπής του ελληνικού κοινοβουλίου, ότι η Αθήνα προετοιμάζεται για ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση.

Νέες πιέσεις στις ήδη δύσκολες σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ
Η ένταση γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες και το ενεργειακό έργο εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ήδη δύσκολες σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση δέχονται ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις.

Όπως επισημαίνει ο Μαρκ Πιερίνι, αναλυτής του Carnegie Europe για την Τουρκία, οι διαφωνίες μεταξύ Άγκυρας και Βρυξελλών εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων, από την προστασία της αυτοκινητοβιομηχανίας έως τον ρόλο της Τουρκίας στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας.

«Στην Ανατολική Μεσόγειο, αρκετές διαφωνίες σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα έχουν διευρύνει το χάσμα μεταξύ της Τουρκίας και των κυβερνήσεων της ΕΕ», σημείωσε ο Πιερίνι.

Πηγή: skai.gr