Ήταν βίαιοι οι Νεάντερταλ; Το εύρημα δολοφονικής επίθεσης πριν 75.000 χρόνια

Ένας Νεάντερταλ που έζησε πριν από περίπου 75.000 χρόνια ενδέχεται να σκοτώθηκε από χτύπημα με ακονισμένο ξύλινο δόρυ στο στήθος, σύμφωνα με νέα αρχαιολογική μελέτη.

Οι ερευνητές εντόπισαν μια οπή διαμέτρου 15 χιλιοστών σε αριστερή ωμοπλάτη, η οποία βρέθηκε σε σπήλαιο στο Κουρδιστάν. Όπως εκτιμούν, το τραύμα ενδέχεται να αποτελεί την αρχαιότερη ένδειξη θανατηφόρας διαπροσωπικής βίας με τη χρήση ξύλινου δόρατος.

Όπως εκτιμούν οι ειδικοί, το όπλο πιθανότατα διαπέρασε τον θώρακα του ατόμου, προκαλώντας βλάβες στον πνεύμονα και μεγάλα αιμοφόρα αγγεία, προτού εξέλθει από την αριστερή ωμοπλάτη, αφήνοντας μια σχεδόν κυκλική οπή.

Η έρευνα αυτή αποτελεί το πιο πρόσφατο στοιχείο σε ένα σύνολο ενδείξεων που υποδηλώνουν ότι οι κοινωνίες των Νεάντερταλ χαρακτηρίζονταν από περισσότερη βία απ’ ό,τι πιστευόταν προηγουμένως.

Οι Νεάντερταλ αποτελούσαν ένα ξεχωριστό ανθρώπινο είδος, το οποίο εξαφανίστηκε πριν από περίπου 40.000 χρόνια. Ζούσαν σε μια μεγάλη έκταση που κάλυπτε την Ευρώπη καθώς και τη δυτική και κεντρική Ασία, ενώ κατά περιόδους συνυπήρχαν με το δικό μας είδος, τον Homo sapiens.

Οσον αφορά τα λείψανα, εκτός από την αριστερή τραυματισμένη ωμοπλάτη, βρέθηκαν επίσης το δεξί χέρι του ατόμου, τρία πλευρά και ορισμένα δόντια.

«Το θανατηφόρο χτύπημα μπορεί να ήταν μια στοχευμένη προσπάθεια πλήγματος στην καρδιά», δήλωσε στο BBC News η δρ Έμα Πόμεροϊ, επικεφαλής της μελέτης από το Τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

Τα ευρήματα στο σπήλαιο Σανιντάρ

Ο Νεάντερταλ, τα οστά του οποίου βρέθηκαν, ονομάστηκε Shanidar A, λόγω του σπηλαίου όπου εντοπίστηκαν. Στο ίδιο σπήλαιο είχαν ανακαλυφθεί κατά τις ανασκαφές της δεκαετίας του 1950 τα λείψανα τουλάχιστον δέκα Νεάντερταλ.

Σύμφωνα με την Πόμεροϊ, πρόκειται για την πρώτη ένδειξη χρήσης ακονισμένων ξύλινων δοράτων στην προϊστορική Μέση Ανατολή, καθώς όπως επισημαίνει το σχήμα της οπής δεν παραπέμπει σε φυσική φθορά ή τυχαίο σπάσιμο.

«Δεν είναι το είδος του κατάγματος που θα προέκυπτε φυσικά, καθώς είναι πολύ κυκλικό», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πειραματικά ανακατασκευάστηκαν ξύλινα δόρατα και έχουν δημιουργήσει παρόμοιες κυκλικές οπές σε οστά.

Ωστόσο, οι ερευνητές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο ο τραυματισμός να προκλήθηκε κατά τη διάρκεια κυνηγιού, από ατύχημα, παραδείγματος χάριν από χτύπημα συντρόφου του τραυματία.

Ο καθηγητής Κρις Στρίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, εκτιμά ότι η πιθανότητα σκόπιμης επίθεσης από αντίπαλο είναι μεγαλύτερη, δεδομένης της θέσης και της έκτασης του τραύματος.

Ενδείξεις βίας εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν

Στο ίδιο σπήλαιο του Σανιντάρ είχαν εντοπιστεί το 1957 τα λείψανα ενός ακόμη Νεάντερταλ, ο οποίος έζησε πριν από περίπου 50.000 χρόνια. Στα πλευρά του είχαν βρεθεί ίχνη τραύματος που είχε εν μέρει επουλωθεί και το οποίο οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό να προκλήθηκε από δόρυ με λίθινη αιχμή.

Ακόμη παλαιότερες ενδείξεις προέρχονται από αρχαιολογική θέση στη βόρεια Ισπανία, γνωστή ως «Λάκκος των Οστών». Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 κατέγραψε 57 επουλωμένα τραύματα στο κεφάλι σε 20 άτομα, ενώ εννέα είχαν κατάγματα του κρανίου που ενδέχεται να ήταν θανατηφόρα. Σε έξι περιπτώσεις εντοπίστηκαν παρόμοια τραύματα από διάτρηση στο πίσω αριστερό μέρος του κρανίου.

Η επανάληψη των τραυματισμών σε παρόμοια σημεία οδήγησε τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι πιθανότατα προκλήθηκαν από σκόπιμα χτυπήματα και όχι από ατυχήματα. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι θανατηφόρα περιστατικά βίας μπορεί να συνέβαιναν λοιπόν ακόμη και πριν από περίπου 430.000 χρόνια.

Για δεκαετίες, αρκετοί αρχαιολόγοι συνέδεαν την εμφάνιση του οργανωμένου πολέμου με την ανάπτυξη της γεωργίας και τη δημιουργία μόνιμων οικισμών, όταν η διεκδίκηση γης, ζώων και τροφής ενδέχεται να ενίσχυσε τις συγκρούσεις.

Ωστόσο, τα νεότερα ευρήματα από κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες και παλαιότερους ανθρώπινους πληθυσμούς δείχνουν ότι μεμονωμένες θανατηφόρες επιθέσεις πιθανότατα προϋπήρχαν της γεωργίας κατά εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.

Το βασικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι πόσο συχνή ήταν αυτή η βία και πότε οι μεμονωμένες επιθέσεις εξελίχθηκαν σε οργανωμένες συγκρούσεις μεταξύ ομάδων.

Η μελέτη για τον Νεάντερταλ από το σπήλαιο Σανιντάρ δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.

Πηγή: skai.gr