Μια μάχη στη Νότια Αφρική, μια εξέδρα της Άρσεναλ στο Λονδίνο και η Λίβερπουλ, που έμελλε να κάνει μια λέξη συνώνυμη της ποδοσφαιρικής ατμόσφαιρας. Το «Kop» έχει μια ιστορία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που γνωρίζουν οι περισσότεροι φίλαθλοι. Και τώρα η Ρέξαμ την επαναφέρει στο προσκήνιο, με τη νέα της εξέδρα να ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το τι σημαίνει πραγματικά αυτό το όνομα.

Για τους περισσότερους, η λέξη «Kop» παραπέμπει αυτομάτως στο «Άνφιλντ». Στις χιλιάδες φωνές που ενώνονται σε ένα τραγούδι, στα κασκόλ που υψώνονται και στην εξέδρα που έχει εξελιχθεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της Λίβερπουλ. Είναι μια από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Η ιστορία, όμως, δεν ξεκίνησε εκεί. Ούτε καν στην πόλη του Λίβερπουλ.

Η αφετηρία βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στη Νότια Αφρική, στις αρχές του 20ού αιώνα. Και η πρώτη γνωστή ποδοσφαιρική χρήση του όρου δεν συνδέθηκε με τους «κόκκινους», αλλά με την Άρσεναλ. Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η Ρέξαμ επιλέγει να διατηρήσει την ιστορική ονομασία στη νέα της εξέδρα, παρότι η μορφή της απέχει από εκείνη που έχει καθιερωθεί στη συνείδηση των φιλάθλων.

Το εγχείρημα είναι εντυπωσιακό: Σχεδόν 70 εκατομμύρια λίρες επένδυση, χωρητικότητα 7.750 θεατών και μια σύγχρονη διώροφη κατασκευή στο ιστορικό «Racecourse Ground». Η εξέδρα αναμένεται να ανοίξει την επόμενη αγωνιστική περίοδο και να επαναφέρει σε πλήρη λειτουργία ένα τμήμα του γηπέδου που για το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων 18 ετών παρέμενε ανενεργό ή εγκαταλελειμμένο.

Εδώ ακριβώς γεννιέται η συζήτηση: Μπορεί μια σύγχρονη, διώροφη εξέδρα με καθίσματα να θεωρείται Kop; Ή μήπως ο όρος προϋποθέτει κάτι διαφορετικό, μια μεγάλη ενιαία κερκίδα, γεμάτη όρθιους φιλάθλους, που δημιουργούν την αίσθηση ενός συμπαγούς ανθρώπινου κύματος;

Το The Athletic, μέσα από το αφιέρωμα του Ρίτσαρντ Σάτκλιφ, επιστρέφει στην προέλευση της ονομασίας και εξετάζει πώς μια λέξη που γεννήθηκε από μια πολεμική σύγκρουση απέκτησε ξεχωριστή θέση στην ποδοσφαιρική ιστορία.

https://resources.sport-fm.gr/supersportFM/images/news/26/11/18/ap23111217726811_203825.jpg

Η μάχη που έδωσε το όνομά της στις εξέδρες



Για να βρει κανείς τις ρίζες του Kop, πρέπει να αφήσει πίσω του τα βρετανικά γήπεδα και να ταξιδέψει στη Νότια Αφρική. Τον Ιανουάριο του 1900, κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Πολέμου των Μπόερς, διεξήχθη η μάχη του Σπιον Κοπ (Spion Kop), στην οποία έχασαν τη ζωή τους 322 Βρετανοί στρατιώτες.

Το «Spion Kop», που στα αφρικάανς σημαίνει «σημείο παρατήρησης», ήταν η ονομασία ενός λόφου στη Νότια Αφρική. Η μάχη άφησε βαθύ αποτύπωμα στη βρετανική κοινωνία, ενώ ανάμεσα στους νεκρούς βρίσκονταν και στρατιώτες από το Λίβερπουλ. Το όνομα πέρασε στη συλλογική μνήμη και, λίγα χρόνια αργότερα, άρχισε να χρησιμοποιείται και στα ποδοσφαιρικά γήπεδα.

Η σύνδεση είχε να κάνει κυρίως με την εικόνα. Μια μεγάλη συγκέντρωση ανθρώπων σε μια εξέδρα, με τους φιλάθλους να στέκονται ο ένας δίπλα στον άλλον, μπορούσε να θυμίσει από μακριά έναν συμπαγή όγκο πάνω σε έναν λόφο. Έτσι, η ονομασία μιας τοποθεσίας που είχε συνδεθεί με μια αιματηρή μάχη άρχισε να αποκτά διαφορετικό νόημα στις κερκίδες της Αγγλίας.

Υπάρχει, ωστόσο, μια ιστορική λεπτομέρεια που ανατρέπει όσα θεωρούνταν για χρόνια δεδομένα. Παρότι το Kop έχει ταυτιστεί όσο τίποτε άλλο με τη Λίβερπουλ, η πρώτη γνωστή δημοσιευμένη αναφορά σε ποδοσφαιρική εξέδρα με αυτή την ονομασία έγινε το 1904 και αφορούσε την Άρσεναλ.

Η Άρσεναλ χρησιμοποίησε πρώτη τον όρο, η Λίβερπουλ τον έκανε θρύλο



Εκείνη την περίοδο, η Άρσεναλ αγωνιζόταν στο Μάνορ Γκράουντ, στο Πλάμστεντ, αρκετά χρόνια πριν από τη μετακόμισή της στο Χάιμπουρι. Η άνοδός της στην πρώτη κατηγορία είχε οδηγήσει στην κατασκευή μιας μεγάλης εξέδρας στο νότιο άκρο του γηπέδου, η οποία εξελίχθηκε σε σημείο συγκέντρωσης των οπαδών της.

Στις 26 Αυγούστου 1904, η εφημερίδα «Woolwich Gazette» χρησιμοποίησε σε δημοσίευμά της την έκφραση «Spion Kop», περιγράφοντας τους φιλάθλους της Άρσεναλ, οι οποίοι διακρίνονταν από μακριά, σχηματίζοντας μια γραμμή ανθρώπων στον ορίζοντα. Η εικόνα παρέπεμπε στον λόφο της Νότιας Αφρικής και στη στρατιωτική σύγκρουση που είχε δώσει το όνομά του.

Ο Σάιμον Ίνγκλις, ειδικός στην ιστορία των βρετανικών ποδοσφαιρικών γηπέδων και συγγραφέας του βιβλίου «The Football Grounds of England and Wales», επισημαίνει ότι η πρώτη αυτή αναφορά αξίζει να αναγνωριστεί. Η Άρσεναλ είχε χρησιμοποιήσει τον όρο πριν από τη Λίβερπουλ, χωρίς, ωστόσο, να καταφέρει να τον συνδέσει μόνιμα με την ποδοσφαιρική της ταυτότητα.

Η εξέδρα στο Πλάμστεντ έπαψε να υπάρχει μετά το 1913, όταν ο σύλλογος μετακόμισε στο Χάιμπουρι. Εκεί, η μεγάλη κερκίδα των οπαδών ήταν γνωστή ως North Bank και όχι ως Kop. Αρχικά, μάλιστα, αποκαλούνταν Laundry End.

Η Λίβερπουλ, αντίθετα, έμελλε να δώσει στη λέξη τη σημασία που έχει σήμερα. Η εξέδρα του «Άνφιλντ» επεκτάθηκε το 1927 και σταδιακά εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο εμβληματικά σημεία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Δεν ήταν μόνο το μέγεθός της που την έκανε ξεχωριστή, αλλά κυρίως η ατμόσφαιρα που δημιουργούσαν οι χιλιάδες φίλαθλοι.

Το Kop έγινε κάτι πολύ περισσότερο από μια εξέδρα πίσω από την εστία. Έγινε η φωνή της Λίβερπουλ, ένα σημείο αναφοράς για τους οπαδούς της και ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της σχέσης ανάμεσα σε μια ομάδα και την εξέδρα της.

Η σύνδεση ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο τη δεκαετία του 1960, κατά την εποχή του Μπιλ Σάνκλι. Η αγωνιστική άνθηση της ομάδας συνδυάστηκε με την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης. Οι εικόνες των οπαδών να τραγουδούν, ακόμη και τραγούδια των Beatles, έγιναν μέρος της ποδοσφαιρικής μυθολογίας του συλλόγου. Το Kop είχε πλέον ξεπεράσει την αρχική σημασία της λέξης και είχε μετατραπεί σε σύμβολο μιας ολόκληρης ποδοσφαιρικής κουλτούρας.

Η μορφή του, βέβαια, άλλαξε. Μετά την τραγωδία του Χίλσμπορο το 1989, στην οποία έχασαν τη ζωή τους 97 άνθρωποι, η εξέδρα μετατράπηκε σε χώρο αποκλειστικά με καθίσματα. Η εικόνα των ορθίων φιλάθλων ανήκε πλέον στο παρελθόν, όμως το όνομα παρέμεινε. Η ιστορική και συναισθηματική του αξία αποδείχθηκε ισχυρότερη από την αρχιτεκτονική μορφή της κερκίδας.

Η Ρέξαμ υπερασπίζεται τη δική της παράδοση



Η Ρέξαμ δεν επιχειρεί να δανειστεί ένα όνομα που ανήκει αποκλειστικά στη Λίβερπουλ. Η επιλογή της έχει τη δική της ιστορική βάση: Η παλιά εξέδρα του «Racecourse Ground» ονομαζόταν επίσης Kop και αποτελούσε σημείο αναφοράς για γενιές οπαδών της ουαλικής ομάδας.

Η συγκεκριμένη κερκίδα δεν ήταν απλώς ένα τμήμα του γηπέδου. Είχε συνδεθεί με σημαντικές στιγμές της ιστορίας του. Το 1981, σχεδόν 30.000 θεατές βρέθηκαν στο «Racecourse Ground» για την αναμέτρηση της Ουαλίας με την τότε Σοβιετική Ένωση. Πέντε χρόνια αργότερα, οι φίλαθλοι της Ρέξαμ έζησαν μία από τις σπουδαίες ευρωπαϊκές βραδιές του συλλόγου, όταν η ομάδα τους αναδείχθηκε ισόπαλη 2-2 με τη Ρεάλ Σαραγόσα στο πλαίσιο του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης.

Η παλιά κατασκευή κρίθηκε επικίνδυνη και σταμάτησε να χρησιμοποιείται, αφήνοντας για χρόνια ένα κενό στο γήπεδο. Η νέα εξέδρα φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας σύγχρονες εγκαταστάσεις, αλλά διατηρώντας παράλληλα ένα κομμάτι της ιστορίας του συλλόγου.

Το ερώτημα είναι αν η νέα κατασκευή μπορεί να φέρει το όνομα Kop, από τη στιγμή που θα είναι διώροφη και θα διαθέτει καθίσματα. Ο Ίνγκλις δεν θεωρεί ότι υπάρχει ένας απόλυτος κανόνας που πρέπει να ακολουθείται. Η ιστορία του όρου, άλλωστε, δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε εξέδρες πίσω από την εστία ή σε μεγάλες κερκίδες ορθίων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Spion Kop της Μπέρμιγχαμ, η οποία βρισκόταν κατά μήκος της πλάγιας γραμμής του γηπέδου. Υπήρξαν, επομένως, διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ονομασίας, κάτι που δείχνει ότι η χρήση της δεν ακολούθησε πάντοτε ένα αυστηρό αρχιτεκτονικό πρότυπο.

«Αυτή ήταν η ονομασία της εξέδρας και στο παρελθόν. Τι σημασία έχει ένα όνομα; Έχει πραγματικά τόση σημασία; Δεν θα μου προκαλούσε έκπληξη, πάντως, αν τελικά επικρατούσε η ονομασία κάποιου χορηγού», σημειώνει ο Ίνγκλις.

https://resources.sport-fm.gr/supersportFM/images/news/26/11/18/ap24118569903525_203826.jpg

Περισσότερο από μια εξέδρα



Η ιστορία του Kop είναι μια διαδρομή που ξεκινά από μια μάχη στη Νότια Αφρική, περνά από την Άρσεναλ, αποκτά παγκόσμια αναγνωρισιμότητα μέσα από τη Λίβερπουλ και φτάνει μέχρι τη Ρέξαμ. Στην πορεία, η αρχική σημασία της λέξης άλλαξε, εμπλουτίστηκε και συνδέθηκε με διαφορετικές ποδοσφαιρικές παραδόσεις.

Ίσως, τελικά, να μην υπάρχει ένας μοναδικός τρόπος για να ορίσει κανείς τι είναι ένα Kop. Η ιστορία δείχνει ότι δεν πρόκειται αποκλειστικά για μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική κατασκευή ούτε για μια εξέδρα που πρέπει υποχρεωτικά να έχει όρθιους φιλάθλους. Είναι μια ονομασία που αποκτά το πραγματικό της βάρος μέσα από τη σχέση της με τον σύλλογο και τους ανθρώπους του.

Η νέα εξέδρα της Ρέξαμ μπορεί να έχει δύο επίπεδα, καθίσματα και όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές. Μπορεί να μη θυμίζει τις παλιές, ενιαίες κερκίδες που καθιέρωσαν τον όρο. Για τους οπαδούς της, όμως, το όνομα δεν είναι μια απλή επιγραφή πάνω από τις θέσεις των θεατών. Είναι ένας σύνδεσμος με όσα προηγήθηκαν, με τις μεγάλες στιγμές του συλλόγου και με τις γενιές που πέρασαν από εκεί.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της ιστορίας: Μια εξέδρα μπορεί να αλλάξει μορφή, να γκρεμιστεί και να ξαναχτιστεί. Μπορεί ακόμη και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο φιλοξενεί τους φιλάθλους της. Όταν, όμως, το όνομά της κουβαλά μνήμες και ταυτότητα, η αξία του δεν μετριέται σε θέσεις, επίπεδα ή τετραγωνικά μέτρα.

https://resources.sport-fm.gr/supersportFM/images/news/26/11/18/ap24284248781812_203826.jpg

ON DEMAND: Όλα τα ρεπορτάζ στο επίσημο κανάλι του bwinΣΠΟΡ FM στο youtube