Τι προβλέπει η συμφωνία Τραμπ - Δανίας - Γροιλανδίας για αμερικανική στρατιωτική παρουσία και επενδύσεις

Η συμφωνία που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ με τη Δανία και τη Γροιλανδία για την ασφάλεια της Αρκτικής δεν προβλέπει ενσωμάτωση της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο για τη μόνιμη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο νησί και περιορίζει την πρόσβαση ανταγωνιστικών δυνάμεων, κυρίως της Ρωσίας και της Κίνας.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα διαθέσιμες πληροφορίες από το Reuters και την αμερικανική κυβέρνηση, οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν μόνιμα δικαιώματα πρόσβασης, ανάπτυξης στρατιωτικών εγκαταστάσεων και υπερπτήσεων στη Γροιλανδία, ενώ η συμφωνία θα εξακολουθεί να ισχύει ακόμη και σε περίπτωση που το νησί αποκτήσει στο μέλλον την ανεξαρτησία του από τη Δανία.

Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Η Δανία ανακοίνωσε ότι η συμφωνία μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και ΗΠΑ αναμένεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, και στη συνέχεια θα πρέπει να περάσει από τις απαραίτητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες για να τεθεί σε ισχύ.

Μόνιμη αμερικανική στρατιωτική πρόσβαση
Ο σημαντικότερος όρος αφορά την αμερικανική στρατιωτική παρουσία.

Αμερικανός αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ μόνιμα δικαιώματα πρόσβασης, εγκατάστασης στρατιωτικών βάσεων και υπερπτήσεων στη Γροιλανδία.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη εκτεταμένα δικαιώματα στη Γροιλανδία βάσει της αμυντικής συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, ενώ σήμερα λειτουργούν την αμερικανική διαστημική βάση Pituffik, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού.

Η νέα συμφωνία, ωστόσο, εντάσσει και τη Γροιλανδία στο νέο πλαίσιο και επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η αμερικανική στρατιωτική πρόσβαση δεν θα εξαρτάται από μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις στο νησί.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν άμεσα τη διαδικασία ανάπτυξης «μεγάλης στρατιωτικής παρουσίας» στη Γροιλανδία. Δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής γνωστός ο ακριβής αριθμός στρατιωτών ή το τελικό μέγεθος των εγκαταστάσεων που θα δημιουργηθούν.

Αμερικανικές πηγές έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο αξιοποίησης και άλλων σημείων του νησιού, ενώ προηγούμενα δημοσιεύματα είχαν αναφέρει τρεις πιθανές νέες αμερικανικές αμυντικές ζώνες. Αυτό όμως δεν αποτελεί μέχρι στιγμής επιβεβαιωμένο όρο του νέου συμφώνου.

Χωρίς βάσεις για Ρωσία και Κίνα
Δεύτερος βασικός όρος είναι ο αποκλεισμός στρατιωτικών δυνάμεων χωρών εκτός ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία απαγορεύει σε μη νατοϊκές χώρες να δημιουργήσουν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία ή να διατηρούν στρατιωτική παρουσία στο νησί.

Η ρύθμιση αφορά πρωτίστως τη Ρωσία και την Κίνα, τις δύο χώρες που η Ουάσινγκτον θεωρεί βασικούς στρατηγικούς ανταγωνιστές στην Αρκτική.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η συμφωνία διασφαλίζει πως η Γροιλανδία θα παραμείνει μέρος της στρατηγικής αμυντικής περιοχής της Βόρειας Αμερικής και θα αποκλείει την παρουσία ανταγωνιστικών δυνάμεων στο νησί και στην ευρύτερη περιοχή.

Περιορισμοί στις «ευαίσθητες» επενδύσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η οικονομική διάσταση της συμφωνίας.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι αντίπαλοι των ΗΠΑ δεν θα μπορούν να πραγματοποιούν «ευαίσθητες επενδύσεις» στη Γροιλανδία χωρίς την έγγραφη έγκριση της Ουάσινγκτον.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει μηχανισμούς για να εμποδίζεται η πραγματοποίηση επενδύσεων σε ευαίσθητους τομείς από χώρες που θεωρούνται ανταγωνιστικές προς τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, εδώ χρειάζεται προσοχή στη διατύπωση.

Σύμφωνα με την Washington Post, οι πληροφορίες από ανθρώπους που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις δείχνουν ότι μόνο χώρες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούν να πραγματοποιούν ορισμένες ευαίσθητες επενδύσεις, ενώ δεν φαίνεται να έχει παραχωρηθεί στις ΗΠΑ ένα γενικό δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις της Γροιλανδίας.

Άρα η διατύπωση ότι «οι ΗΠΑ αποκτούν βέτο σε όλες τις επενδύσεις της Γροιλανδίας» θα ήταν πρόωρη, μέχρι να δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο.

Η συμφωνία θα ισχύει και μετά από ενδεχόμενη ανεξαρτησία
Ένας από τους πιο σημαντικούς όρους που μεταδίδει το Reuters είναι ότι το νέο καθεστώς θα συνεχίσει να ισχύει ακόμη και εάν η Γροιλανδία γίνει ανεξάρτητο κράτος.

Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα τη στρατιωτική της πρόσβαση ανεξάρτητα από το εάν στο μέλλον η Γροιλανδία αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ανεξαρτησία αποτελεί διαχρονικό πολιτικό στόχο σημαντικού τμήματος του πολιτικού κόσμου της Γροιλανδίας.

Η κυριαρχία παραμένει στη Δανία
Παρά τις δηλώσεις Τραμπ περί «μόνιμου ελέγχου της ασφάλειας», η συμφωνία δεν μεταβιβάζει την κυριαρχία της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.

Αντίστοιχα, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν ανέφερε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας και τη θέση της στη διεθνή συνεργασία.

Η διαφορά ανάμεσα στη διατύπωση της Ουάσινγκτον και εκείνη της Κοπεγχάγης είναι χαρακτηριστική.

Ο Τραμπ μίλησε για «μόνιμο έλεγχο» της ασφάλειας της Γροιλανδίας, ενώ η Δανία παρουσιάζει τη συμφωνία ως ένα νέο πλαίσιο ενισχυμένης κοινής ασφάλειας στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό, με τη δανική κυριαρχία και την αυτοδιάθεση των Γροιλανδών να παραμένουν αναγνωρισμένες.

Τι αλλάζει σε σχέση με τη συμφωνία του 1951
Οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η συμφωνία του 1951 με τη Δανία τους παρέχει ήδη εκτεταμένα δικαιώματα για στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις.

Το νέο στοιχείο είναι ότι το πλαίσιο διευρύνεται και αποκτά τριμερή χαρακτήρα, με τη συμμετοχή της ίδιας της Γροιλανδίας.

Παράλληλα, η νέα συμφωνία επιχειρεί να κατοχυρώσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική παρουσία, να αποκλείσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις ανταγωνιστικών χωρών και να περιορίσει την οικονομική διείσδυση της Ρωσίας και της Κίνας σε στρατηγικούς τομείς.

Η Γροιλανδία αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την αμερικανική στρατηγική στην Αρκτική, λόγω της γεωγραφικής της θέσης μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης, αλλά και των φυσικών πόρων της.

Το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί
Παρά τις ανακοινώσεις Τραμπ, το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας παραμένει εν μέρει ασαφές.

Δεν έχουν γίνει γνωστά, μεταξύ άλλων, ο ακριβής αριθμός των Αμερικανών στρατιωτών που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν, οι συγκεκριμένες νέες εγκαταστάσεις που θα δημιουργηθούν, ούτε όλοι οι μηχανισμοί που θα διέπουν τις «ευαίσθητες» επενδύσεις.

Η Δανία αναφέρει ότι η συμφωνία θα υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη και θα χρειαστεί στη συνέχεια να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Επομένως, η μέχρι τώρα εικόνα είναι ότι η Ουάσινγκτον δεν αποκτά τη Γροιλανδία, αλλά εξασφαλίζει ένα πολύ ευρύτερο και μακροπρόθεσμο στρατιωτικό και στρατηγικό αποτύπωμα στο νησί: μόνιμη πρόσβαση και δικαιώματα βάσεων και υπερπτήσεων, δυνατότητα ενίσχυσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, αποκλεισμό μη νατοϊκών στρατιωτικών δυνάμεων και περιορισμό των επενδύσεων ανταγωνιστικών χωρών σε ευαίσθητους τομείς.

Το αν οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν στην πράξη ακόμη ευρύτερες εξουσίες, όπως αυτές που περιέγραψε ο Τραμπ με τον όρο «μόνιμος έλεγχος», θα γίνει σαφές μόνο όταν δημοσιοποιηθεί το τελικό κείμενο και ολοκληρωθεί η διαδικασία κύρωσης.

Πηγή: www.skai.gr