Στις 14 Σεπτεμβρίου του 2025, η Εθνική ανέβηκε στο τρίτο σκαλί του βάθρου στο Ευρωμπάσκετ, μετά από νίκη-θρίλερ επί της Φινλανδίας. Ήταν μία λυτρωτική στιγμή για μια γενιά που βάσει ταλέντου μάλλον πήρε λιγότερα απ' όσα της άξιζαν, και πανηγυρίστηκε ως τέτοια. Με τις σαμπάνιες από τους πανηγυρισμούς να έχουν πλέον στεγνώσει, προκύπτει ένα μεγάλο ερώτημα: ήταν το χάλκινο στη Ρίγα μία τελευταία... πιστολιά ενός ελληνικού μπάσκετ σε ελεύθερη πτώση;
Είναι σχεδόν ποιητικό ότι περίπου έναν χρόνο αργότερα από την πιο λαμπρή στιγμή της σύγχρονης εποχής της, η Ελλάδα έπαθε ένα αντίστοιχου μεγέθους... Βατερλό στο ίδιο ακριβώς γήπεδο! Η «Xiaomi Arena» φιλοξένησε την Εθνική ως τριταθλήτρια Ευρώπης, αλλά και ως ομάδα που κινδυνεύει σημαντικά μετά από πάρα πολλά χρόνια να μείνει εκτός μίας μεγάλης διοργάνωσης.
Παρόλο που, ως συνήθως, τα προβλήματα της Εθνικής ομάδας χρησιμοποιήθηκαν από πολλούς ως επιχείρημα στην εγχώρια διασυλλογική αντιπαλότητα, η συζήτηση που πρέπει να γίνει είναι πολύ μεγαλύτερη και αφορά το ελληνικό μπάσκετ στην ολότητά του. Σαφώς και είναι σημαντικό ζήτημα η διαφάνεια σε σχέση με τις κλήσεις και τις απουσίες από τα παράθυρα, όμως είναι ακόμη πιο κρίσιμο να αναρωτηθούμε αν ακόμη και πλήρης η «γαλανόλευκη» έχει τα στοιχεία που απαιτούνται ώστε να συνεχίσει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο ευρωπαϊκό μπάσκετ.
Η πραγματικότητα είναι ότι η καθοδική πορεία της Εθνικής ομάδας είχε ήδη ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα. Ωστόσο, η τεράστια λάμψη του Γιάννη Αντετοκούνμπο ίσως θάμπωσε λίγο τη συγκεκριμένη εικόνα. Ο «Greek Freak» όμως δεν θα γίνει νεότερος. Ούτε ο Νικ Καλάθης, που έχει αναλάβει ρόλο... κουβαλητή της Ελλάδας στα 37. Ούτε οι δύο σπουδαίοι Κώστες, Παπανικολάου και Σλούκας, που επίσης εκπροσωπούν την προηγούμενη γενιά.
Το ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι ότι οι συγκεκριμένοι παίκτες μεγαλώνουν. Αυτό είναι η φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων. Το πρόβλημα είναι ότι πίσω τους δεν διακρίνεται ακόμη με την ίδια καθαρότητα η επόμενη γενιά που θα μπορέσει να σηκώσει το βάρος της φανέλας. Και εδώ η κουβέντα ξεφεύγει από την Εθνική. Η οποία είναι, σε μεγάλο βαθμό, ο καθρέφτης του ελληνικού μπάσκετ.
Οι ελληνικές ακαδημίες, κάποτε η μεγάλη «βιομηχανία» παραγωγής του αθλήματος στη χώρα, είναι σήμερα αποψιλωμένες. Όχι απαραίτητα σε αριθμούς παιδιών που περνούν την πόρτα ενός γηπέδου, αλλά σε πραγματική παραγωγή παικτών υψηλού επιπέδου. Και ακόμη κι εκείνοι που ξεχωρίζουν, ολοένα και συχνότερα αναζητούν αλλού τον δρόμο προς την εξέλιξη.
Η άλλη πλευρά του Ατλαντικού έχει γίνει για πολλούς η προφανής διέξοδος. Νεαροί Έλληνες παίκτες φεύγουν για τις ΗΠΑ, αναζητώντας εκεί τον χρόνο συμμετοχής, τις υποδομές και το περιβάλλον που θα τους επιτρέψει να εξελιχθούν. Δεν είναι κατ' ανάγκη κακό που ένας παίκτης ανοίγει τα φτερά του. Το ανησυχητικό είναι ότι για αρκετούς μοιάζει να μην υπάρχει στην Ελλάδα αντίστοιχος δρόμος. Ακόμη και οι ομάδες που δεν διεκδικούν τρόπαια μέσα σε άκρατο ανταγωνισμό, διστάζουν ή δεν μπορούν να δώσουν στους Έλληνες παίκτες ένα πλαίσιο ώστε να εξελιχθούν.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται ένα ακόμη τεράστιο ζήτημα, που αφορά την κοινή κατεύθυνση. Συλλόγοι και Ομοσπονδία μοιάζουν πολλές φορές να λειτουργούν σαν δύο διαφορετικοί κόσμοι, με διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετική ατζέντα και, κυρίως, χωρίς ένα κοινά συμφωνημένο σχέδιο για το πού θέλουμε να βρίσκεται ο Έλληνας παίκτης σε πέντε ή δέκα χρόνια. Η συνεννόηση για μια ενιαία στρατηγική ανάπτυξης του ελληνικού μπάσκετ μοιάζει περισσότερο με εξαίρεση παρά με κανόνα.
Κι αυτό είναι ίσως το πιο παράδοξο της υπόθεσης. Διότι την ώρα που εμείς συζητάμε διαρκώς για το ποιος θα παίξει, ποιος δεν θα παίξει, ποιος φταίει για την τελευταία ήττα και ποιος σύλλογος έχει μεγαλύτερη ευθύνη, άλλες ευρωπαϊκές χώρες δουλεύουν με ορίζοντα πολύ μεγαλύτερο από το επόμενο παράθυρο της FIBA.
Η Γαλλία, η Γερμανία και η Ισπανία παράγουν τη μία σπουδαία γενιά μετά την άλλη. Όχι επειδή έτυχε να γεννηθούν ξαφνικά περισσότεροι ταλαντούχοι παίκτες στις συγκεκριμένες χώρες, αλλά επειδή έχουν επενδύσει στην παραγωγή, στην εκπαίδευση και στην προσαρμογή του παιχνιδιού στις απαιτήσεις της εποχής.
Το σύγχρονο μπάσκετ ζητά πλέον άλλα πράγματα. Ταχύτητα, μέγεθος με δεξιότητες, ικανότητα δημιουργίας, σουτ, ευελιξία, αποφάσεις σε μικρότερους χρόνους. Οι χώρες που πρωταγωνιστούν δεν περιμένουν απλώς να εμφανιστεί το ταλέντο. Προσπαθούν να το διαμορφώσουν σύμφωνα με το μπάσκετ που έρχεται.
Εμείς, αντίθετα, μοιάζουμε συχνά να περιμένουμε τον επόμενο μεγάλο παίκτη να εμφανιστεί και να σώσει την κατάσταση. Κάποτε ήταν ο Διαμαντίδης. Μετά ο Σπανούλης. Ύστερα ο Γιάννης. Και τώρα, ενώ μια ολόκληρη γενιά πλησιάζει προς τη δύση της, ψάχνουμε ήδη τον επόμενο. Αυτό όμως δεν είναι σχέδιο. Είναι ελπίδα. Και καμία μπασκετική χώρα που θέλει να παραμείνει στις κορυφαίες της Ευρώπης δεν μπορεί να στηρίζεται επ' αόριστον στην ελπίδα.
Φυσικά, μπορεί η Εθνική να καταφέρει τελικά να πάει στο Παγκόσμιο. Αυτό θα είναι όμως μια προσωρινή λύση σε ένα πολύ πιο μόνιμο πρόβλημα. Η λαμπρή Ελλάδα της δεκαετίας του 2000 έδωσε τη θέση της σε μια γενιά που, παρά την παρουσία ενός παγκόσμιου σταρ στις τάξεις της, χρειάστηκε να περάσει από χίλια κύματα για να επιστρέψει στα μετάλλια. Και όσο κι αν το χάλκινο της Ρίγας πανηγυρίστηκε δικαίως, δεν πρέπει να κρύβει μια μεγαλύτερη αλήθεια: η συγκεκριμένη γενιά, συνολικά, δεν έφτασε ποτέ στο επίπεδο της προηγούμενης.
Το ερώτημα λοιπόν είναι αν η σταδιακή υποχώρηση του ελληνικού μπάσκετ θα συνεχιστεί και στην επόμενη γενιά. Από την Ελλάδα που διεκδικούσε σταθερά την κορυφή της Ευρώπης, περάσαμε στην Ελλάδα που πανηγύρισε ένα μετάλλιο ως μεγάλη επιστροφή. Και τώρα κινδυνεύουμε να περάσουμε στην Ελλάδα που θα θεωρεί επιτυχία απλώς την παρουσία της στις μεγάλες διοργανώσεις. Το διακύβευμα ποτέ δεν ήταν πιο κρίσιμο.
_210125.jpg?w=350&f=bicubic&um=VerySharp)
