Η ζωή σε έναν τόπο που δεν αναγνωρίζεις πια: Πώς ο σεισμός του Αλ Χαούζ βαραίνει τη μεγάλη διοργάνωση στο Μαρόκο

Στους πρόποδες του Άτλαντα, εκεί όπου οι πλαγιές αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το φως και οι κορυφές του Τούμπκαλ μοιάζουν να αγγίζουν τον ουρανό, βρίσκεται το Άσνι. Ένα χωριό που μέχρι πριν από λίγο καιρό έμοιαζε ακίνητο στον χρόνο. Οι κάτοικοι μιλούσαν για «παράδεισο», για μια γη που τους προστάτευε, για μια καθημερινότητα που κυλούσε με τον ρυθμό της φύσης.

Σήμερα, όμως, το Άσνι είναι ένα μέρος που κουβαλάει μια βαθιά πληγή. Μια πληγή που δεν φαίνεται μόνο στα κτίρια, αλλά και στα πρόσωπα των ανθρώπων. Το Μαρόκο φιλοξενεί ήδη το Κύπελλο Εθνών Αφρικής, όμως σε περιοχές όπως αυτή, η χαρά της διοργάνωσης συνυπάρχει με τη μνήμη μιας από τις πιο τραυματικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της χώρας.

Το θέμα παρουσιάστηκε στο The Athletic, που κατέγραψε με λεπτομέρεια την πραγματικότητα των ανθρώπων του Άτλαντα μετά τον σεισμό του 2023.

Η νύχτα που άλλαξε τα πάντα

Ήταν λίγο μετά τις 11 το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου 2023 όταν η γη άρχισε να τρέμει. Στην αρχή, ένα απότομο τίναγμα. Μετά, ένα δεύτερο, ακόμη πιο βίαιο. Οι κάτοικοι δεν είχαν ξαναζήσει κάτι παρόμοιο. Τα φώτα έσβησαν, οι τοίχοι άρχισαν να καταρρέουν, και μια τεράστια πέτρα αποκολλήθηκε από την πλαγιά πάνω από το χωριό, πέφτοντας με εκκωφαντικό θόρυβο.

Όσοι ήταν ξύπνιοι και έπιναν τσάι έξω από τα σπίτια τους σώθηκαν. Όσοι είχαν ήδη ξαπλώσει, όχι όλοι. Μέχρι να ξημερώσει, οι άνθρωποι είχαν μαζευτεί στους δρόμους, τυλιγμένοι με ό,τι βρήκαν, προσπαθώντας να ζεσταθούν μέσα στη νύχτα.

Το πρωί αποκάλυψε την πραγματική καταστροφή: Το 95% των κτιρίων στο Άσνι είχε καταρρεύσει ή είχε υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές. Σπίτια που είχαν αντέξει γενιές, χτισμένα με πηλό και πέτρα, δεν άντεξαν τη μανία της φύσης.

Ο συνολικός απολογισμός στην περιοχή Αλ Χαούζ ήταν τραγικός: Σχεδόν 3.000 νεκροί και πάνω από 5.600 τραυματίες.

Η ζωή σε έναν τόπο που δεν αναγνωρίζεις πια

Για περισσότερο από έναν χρόνο, η κεντρική πλατεία του Άσνι έμοιαζε με στρατόπεδο. Σκηνές, πρόχειρες κουζίνες, παιδιά που έπαιζαν ανάμεσα σε σωρούς από μπάζα.

Σήμερα, το χωριό έχει ξαναχτιστεί σε μεγάλο βαθμό, αλλά όχι όπως ήταν. Τα νέα σπίτια, φτιαγμένα από γκρι τσιμεντόλιθους, δεν ταιριάζουν στο τοπίο. Από μακριά, το Άσνι μοιάζει με μεταλλευτική περιοχή -μόνο που δεν υπάρχουν δουλειές, ούτε οικονομική δραστηριότητα.

Πολλές οικογένειες ζουν ακόμη σε κοντέινερ. Άλλες έχουν φύγει για πόλεις όπως η Καζαμπλάνκα, αναζητώντας μια νέα αρχή.

Ένας κάτοικος, που μιλά άπταιστα αγγλικά χάρη στην επαφή του με εθελοντές, εξηγεί ότι το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν τα παιδιά. «Η κόρη μου είχε εφιάλτες για μήνες», λέει. «Όταν τη μετέφεραν στο Μαρακές για να συνεχίσει το σχολείο, δεν είχε κανέναν δικό της να τη βοηθήσει να ηρεμήσει».

Το Κύπελλο Εθνών Αφρικής και η άλλη όψη της πραγματικότητας

Καθώς το Μαρόκο φιλοξενεί το Κύπελλο Εθνών Αφρικής, οι δρόμοι γεμίζουν με σημαίες, γήπεδα ανακαινίζονται, και η χώρα προβάλλει μια εικόνα δύναμης και φιλοξενίας.

Στον δρόμο προς το Άσνι, σε μια μικρή πόλη, ένα γήπεδο 5Χ5 έχει στολιστεί με τις σημαίες των 24 συμμετεχουσών χωρών. Παιδιά παίζουν μπάλα, γελώντας, σαν να μην υπάρχει τίποτα άλλο στον κόσμο.

Όμως η διοργάνωση έχει προκαλέσει και αντιδράσεις. Πέρυσι, διαδηλωτές σε μεγάλες πόλεις κατήγγειλαν ότι το κράτος επενδύει τεράστια ποσά σε στάδια και υποδομές, ενώ άλλες ανάγκες -όπως η στέγαση των σεισμόπληκτων- μένουν πίσω.

Στο Άσνι, όμως, η συζήτηση είναι πιο σύνθετη.



Ο κάτοικος που μου μιλάει λέει ότι η κυβέρνηση στάθηκε δίπλα στο χωριό μετά τον σεισμό, προσφέροντας οικονομική ενίσχυση για την ανοικοδόμηση. «Το ποδόσφαιρο μπορεί να βοηθήσει την εικόνα της χώρας», λέει. «Και ίσως φέρει ξανά τουρίστες στα βουνά μας».

Πριν τον σεισμό, η περιοχή είχε αρχίσει να αναπτύσσει τουρισμό. Ακόμη και ο Ρίτσαρντ Μπράνσον είχε ανοίξει πολυτελές κατάλυμα κοντά στο Άσνι. Τώρα, όμως, πολλοί φοβούνται να επιστρέψουν.

Η βοήθεια που ήρθε - και η βοήθεια που δεν έφτασε ποτέ

Η κυβέρνηση προσέφερε οικονομική ενίσχυση για την ανοικοδόμηση: Περίπου 12.000 λίρες για σπίτια που καταστράφηκαν ολοσχερώς και 7.000 για σοβαρές ζημιές, καθώς και μηνιαία επιδόματα. Για μια περιοχή όπου ο μέσος αγρότης κερδίζει περίπου 7,5 λίρες την ημέρα, αυτά ήταν τεράστια ποσά.

Όμως, όπως συμβαίνει συχνά, τα χρήματα δεν έφτασαν σε όλους με τον ίδιο τρόπο. Οι πιο εύπορες οικογένειες, με περισσότερες διασυνδέσεις, εξυπηρετήθηκαν πρώτες. Οι φτωχότεροι έμειναν να περιμένουν.

Και ενώ τα νέα σπίτια από τσιμεντόλιθους είναι πιο ανθεκτικά, πολλοί Μπερμπέρ προτιμούσαν να ξαναχτίσουν με πηλό, όπως έκαναν οι πρόγονοί τους. «Τα σπίτια μας άντεξαν εκατοντάδες χρόνια», λένε. «Μόνο ένας τόσο ακραίος σεισμός τα κατέστρεψε».

Τώρα, όμως, τα νέα υλικά κάνουν τα σπίτια παγωμένα τον χειμώνα και αφόρητα το καλοκαίρι.

Ένας τόπος που προσπαθεί να ξαναβρεί τον εαυτό του

Περπατώντας στο Άσνι, βλέπεις ακόμη άδειους τοίχους, μισογκρεμισμένες αυλές και σημάδια που θυμίζουν ότι το χωριό δεν έχει επουλώσει τις πληγές του. Και όμως, μέσα σε αυτή τη σιωπηλή θλίψη, υπάρχει και μια αίσθηση επιμονής.

Οι άνθρωποι συνεχίζουν. Μαγειρεύουν, δουλεύουν, μεγαλώνουν τα παιδιά τους.

Το Κύπελλο Εθνών Αφρικής μπορεί να φέρει χαρά, τουρισμό, ανάπτυξη. Αλλά για το Άσνι, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη.

Το χωριό ζει ακόμη στη σκιά του σεισμού -και κάθε νέα μέρα είναι μια προσπάθεια να ξαναχτιστεί όχι μόνο τα σπίτια, αλλά και η ίδια η ζωή.