Ενα «μπουμπούκι» με καλές συστάσεις (Sportday / Χρίστος Χαραλαμπόπουλος)

Ιt’s a dirty job but somebody’s got to do it (είναι βρόμικη δουλειά, αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει). Οσοι γνωρίζουν την ιστορία του νέου Αμερικανού υφυπουργού Εξωτερικών και δεύτερου –μετά την Κοντολίζα Ράις– στην ιεραρχία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τζον Νεγκροπόντε, πιστεύουν ότι η φράση περιγράφει με απόλυτη πιστότητα τη διπλωματική δραστηριότητά του. Μία δραστηριότητα που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '60 στο πλευρό του Χένρι Κίσινγκερ και η οποία, πριν αναλάβει υφυπουργός Εξωτερικών, τον είχε οδηγήσει τον Απρίλιο του 2005 στη θέση του επικεφαλής της αμερικανικής αντικατασκοπίας. Ο Νεγκροπόντε, το 2005, ερχόμενος από τη θέση του πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Ιράκ, ανέλαβε διευθυντής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ με στόχο να δημιουργήσει ένα συντονιστικό κέντρο των 16 διαφορετικών αμερικανικών υπηρεσιών που ασχολούνται με την αντικατασκοπία και τη συλλογή πληροφοριών. Ενα χρόνο μετά και πριν προλάβει να δώσει μορφή σε αυτό που του ζητήθηκε να δημιουργήσει παίρνει μετάθεση για ένα ακόμα δυσκολότερο πόστο, αφού λέγεται ότι θα είναι ο άνθρωπος που θα δώσει σάρκα και οστά στη νέα πολιτική των ΗΠΑ στο Ιράκ.
Ενα χώρο που εξελίχτηκε στο μεγαλύτερο Βατερλό των Αμερικανών από την εποχή του Βιετνάμ. Ο Νεγκροπόντε, όμως, δεν είναι κάποιος τυχαίος διπλωμάτης, κάποιος θεωρητικός των διεθνών σχέσεων. Η ειδικότητά του είναι οι επικίνδυνες ή και «βρόμικες» διπλωματικές αποστολές. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι η θέση του υφυπουργού Εξωτερικών, μία διπλωματική ηλεκτρική καρέκλα, έμενε κενή από τον περασμένο Ιούνιο, όταν ο Ρόμπερτ Ζέλικ παραιτήθηκε για να δουλέψει στην επενδυτική τράπεζα Goldman Sacs. O Νεγκροπόντε είναι και πατριωτάκι μας, αλλά δεν ξέρω αν πρέπει να νιώθουμε περήφανοι για πάρτη του. Γεννήθηκε το 1939 στο Λονδίνο και ο πατέρας του ήταν ένας Ελληνας πλοιοκτήτης που μετανάστευσε στις ΗΠΑ στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Νεγκροπόντε αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο Γέιλ το 1960, στο οποίο ήταν συμμαθητής με τον θείο του σημερινού προέδρου των ΗΠΑ και του Πόρτερ Γκος, που αργότερα θα αναλάβει διευθυντής της CIA. Υπηρέτησε ως πρεσβευτής των ΗΠΑ σε πολλές θέσεις στην Ασία, την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική και η πρώτη του σημαντική θέση ήταν βοηθός του Κίσινγκερ στις συνομιλίες του Παρισιού για την ειρήνευση στο Βιετνάμ. Με τέτοιο δάσκαλο, φυσικά, δεν μπορούσε να έχει διαφορετική εξέλιξη.

Η πρώτη «βρόμικη» δουλειά που ανέλαβε ήταν η παροχή εκπαίδευσης και υποστήριξης στους Κόντρας για να ανατρέψουν την κυβέρνηση των Σαντινίστας στη Νικαράγουα. Επί Ρέιγκαν, το 1981, διορίζεται πρεσβευτής στην Ονδούρα για μία πενταετία κι εκείνο το χρονικό διάστημα η στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ στην Ονδούρα αυξάνεται από 4 εκατομμύρια δολάρια σε 77,4 εκατομμύρια δολάρια ετησίως. Στην Ονδούρα εκπαιδεύονταν οι κόντρας σε μία τεράστια επιχείρηση, της οποίας τα νήματα κινούσε ο Νεγκροπόντε με τη βοήθεια του στενού φίλου του Κάιλ Φόγκο, που αργότερα θα αναλάβει διευθυντής της CIA. Δεν μπορεί να πει κανείς...

Ο Νεγκροπόντε γνώριζε και είχε συνεργαστεί με τους περισσότερους διευθυντές της CIA από το ΄70 και μετά. Σύμφωνα με τη «New York Times», εκτός από την επιχείρηση υποστήριξης των Κόντρας σχεδίασε και τη συγκάλυψή της, όπως επίσης και πολλές περιπτώσεις παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων από πράκτορες της CIA στην Ονδούρα και τη Νικαράγουα, γεγονός που καταγράφηκε στα πρακτικά μιας ειδικής ερευνητικής επιτροπής του Κογκρέσου, που αργότερα διέρρευσαν στον Τύπο. Μετά την Ονδούρα, ο Νεγκροπόντε βρέθηκε στις Φιλιππίνες για να διασφαλίσει «τα συμφέροντα» των ΗΠΑ εκεί, όπως και στο Ιράκ για ένα χρόνο, όπου –βέβαια– διασφάλισε και διεκπεραίωσε και πολλά από τα επιχειρηματικά συμφέροντα που είχε ο πρώην υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ Ντόναλντ Ράμσφελντ.

Στην τετραετία 2001-2004, όταν υπηρέτησε ως μόνιμος αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, η βασική δουλειά του ήταν να προετοιμάσει το κλίμα για την αμερικανική εισβολή. Το 1997, το όνομά του «έπαιξε» για τη θέση του Αμερικανού πρεσβευτή στην Αθήνα, αλλά τη γλιτώσαμε. Τότε. Τώρα, τι να μας ξημερώνει με τούτο το μπουμπούκι;

Κάμερες και δικαιώματα

Δεν θυμάμαι ποιος είχε πει ότι «ένα μάτι είναι μάτι όχι επειδή το βλέπεις εσύ, αλλά κυρίως επειδή σε βλέπει εκείνο». Είναι, όμως, μία φράση που δείχνει –κατά τη γνώμη μου– ότι στην εποχή της έκρηξης των τεχνολογιών της επικοινωνίας η πρωτοβουλία ανήκει σε εκείνους που κατέχουν ή χειρίζονται «τα νέα μέσα» και όχι τόσο στο υποκείμενο, όπως παλιότερα. Μετά το xτύπημα στην αμερικανική πρεσβεία (η χρησιμότητα του οποίου εξυπηρετεί την εξουσία και τους σκοπούς της και όχι τους «τρομοκράτες» και τις διαφωνίες τους) η κυβέρνηση έστρεψε τη δημόσια συζήτηση στο ζήτημα της χρήσης των καμερών, για να αποφύγει τις βαριές ευθύνες που έχει στο θέμα της αποδιοργάνωσης της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας.

Οπωσδήποτε, το ζήτημα της ασφάλειας είναι ένα κοινωνικό δικαίωμα που όλοι πρέπει να απολαμβάνουν αδιακρίτως, αλλά δεν μπορεί στο όνομα της προστασίας αυτού του δικαιώματος να θυσιάζονται άλλα δικαιώματα. Ακούγεται το επιχείρημα ότι η χρήση των καμερών πρέπει να επιτραπεί και μία ανεξάρτητη Αρχή θα αναλάβει να ελέγχει τη σωστή χρήση τους από τις διωκτικές Αρχές. Δύο παρατηρήσεις. Οποιαδήποτε κυβέρνηση μπορεί να ευνουχίσει την όποια ανεξάρτητη Αρχή και να εκμηδενίσει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων της με πολύ απλό τρόπο. Δεν εγγράφει κονδύλια στον προϋπολογισμό που αφορούν τον εξοπλισμό και την επάνδρωσή της με το απαραίτητο προσωπικό.

Η δεύτερη παρατήρηση. Αν αρχίσουμε να παραχωρούμε σε διάφορες ανεξάρτητες Αρχές το έργο της ερμηνείας του Συντάγματος και την ευθύνη της λειτουργίας του πολιτεύματος, μπαίνουμε σε έναν πολύ επικίνδυνο κατήφορο. Στην καρδιά αυτού του ζητήματος, που αφορά τη χρήση των καμερών, βρίσκεται η αποδοχή των αμερικανικών ιδεολογημάτων για την ασφάλεια και την τρομοκρατία, που στόχο έχουν τον περιορισμό της ελευθερίας του ατόμου και της ελευθερίας της έκφρασης. Η κυριαρχία της ενιαίας σκέψης απαιτεί τον εξοστρακισμό των αντίθετων απόψεων. Η αποδοχή της απόλυτης αναγκαιότητας της χρησιμοποίησης των καμερών για την προστασία της ασφάλειάς μας ανοίγει την πόρτα στα Γκουαντανάμο της σκέψης. Ισως όχι τόσο ασφυκτικά όσο τα είχε περιγράψει ο Οργουελ, αλλά πολύ χειρότερα.