Από τον Θάνο Ντόκο στη Μελόνι και τον Ερντογάν: Ποιοι είναι οι «Vovan και Lexus», οι Ρώσοι φαρσέρ που εξαπατούν ηγέτες

Στο επίκεντρο της πολιτικής και διπλωματικής επικαιρότητας βρίσκεται τις τελευταίες ώρες το διαβόητο ρωσικό δίδυμο φαρσέρ, Βλαντίμιρ Κουζνετσόφ και Αλεξέι Στολιάροφ, ευρύτερα γνωστοί ως «Vovan και Lexus», μετά την αποκάλυψη ότι θύμα της δράσης τους έπεσε ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Έλληνα πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος.

Το περιστατικό, το οποίο από την κυβέρνηση αντιμετωπίζεται ως «υβριδικού χαρακτήρα επίθεση με διείσδυση στα πρωτόκολλα ασφαλείας, μέσω χρήσης εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας Τεχνητής Νοημοσύνης», δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός.

Αντίθετα, έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά αλυσίδα από «χτυπήματα» των δύο Ρώσων, οι οποίοι εδώ και πάνω από μία δεκαετία έχουν καταφέρει να παγιδεύσουν αρχηγούς κρατών, υπουργούς και διεθνείς προσωπικότητες, λειτουργώντας -σύμφωνα με τις δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας- ως βραχίονας της προπαγάνδας του Κρεμλίνου.

Η «παγίδα» στον Θάνο Ντόκο
Στην επίμαχη βιντεοκλήση με τον Σύμβουλο Ασφαλείας του πρωθυπουργού, οι Vovan και Lexus προσποιήθηκαν Ουκρανούς αξιωματούχους και συγκεκριμένα τον Ουκρανό Υπουργό Άμυνας, Ρουστέμ Ουμέροφ. Κατάφεραν να συνομιλήσουν με τον κ. Ντόκο, θέτοντας στο τραπέζι το ευαίσθητο ζήτημα του drone που είχε εντοπιστεί ανοιχτά της Λευκάδας.

Οι Ρώσοι, παριστάνοντας την ουκρανική πλευρά, άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο επανάληψης παρόμοιων ενεργειών κοντά σε ελληνικά νησιά. Από την πλευρά του, ο κ. Ντόκος εμφανίζεται στο βίντεο να εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τις συνέπειες που θα είχε μια τέτοια εξέλιξη, ιδιαίτερα κατά τη θερινή τουριστική περίοδο, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη να μην μεταφερθεί ο πόλεμος στα ελληνικά χωρικά ύδατα και να διατηρηθεί η συνοχή του ΝΑΤΟ. Κυβερνητικές πηγές ξεκαθάρισαν άμεσα πως από τη συζήτηση δεν υπήρξε καμία διαρροή κρατικών απορρήτων ή εμπιστευτικών πληροφοριών.

«Δεν μπορείς να εμπιστευτείς ούτε τα μάτια σου»
Μιλώντας στον ΣΚΑΪ, ο Θάνος Ντόκος περιέγραψε το περιστατικό ως μια «πολύ δυσάρεστη εμπειρία», παραδεχόμενος με ειλικρίνεια ότι δεν υπήρχε κανένα στοιχείο που να παραπέμπει σε fake επαφή. «Ήταν ζωντανά, τον έβλεπα, όπως βλέπω εσάς», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι είχαν ακολουθηθεί όλες οι τυπικές διαδικασίες. Όπως αποκάλυψε, οι φαρσέρ είχαν στην κατοχή τους πλήρη φάκελο με ονόματα, διευθύνσεις, ακόμα και τα επίσημα επιστολόχαρτα που χρησιμοποιεί το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Ουκρανίας, ενώ χρησιμοποιούσαν και το πάγιο διπλωματικό λεκτικό.

Ο κ. Ντόκος πρόσθεσε ότι άρχισε να προβληματίζεται προς το τέλος της συζήτησης λόγω κάποιων «περίεργων απόψεων» που ακούστηκαν για το drone στη Λευκάδα. Αμέσως μετά το τέλος της κλήσης, επικοινώνησε με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) αλλά και με τον πραγματικό Ρουστέμ Ουμέροφ, αντιλαμβανόμενος τότε το μέγεθος της απάτης.

Ποιοι άλλοι έχουν πέσει θύματα
Η μέθοδος πάντως των Vovan και Lexus έχει εκθέσει κατά το παρελθόν κορυφαία ονόματα της παγκόσμιας πολιτικής -και όχι μόνο- σκηνής.
• Τζόρτζια Μελόνι (Σεπτέμβριος 2023): Η Πρωθυπουργός της Ιταλίας έπεσε θύμα τους όταν την κάλεσαν παριστάνοντας αξιωματούχο της Αφρικανικής Ένωσης. Στη συνομιλία, η Μελόνι ακούστηκε να παραδέχεται με αφοπλιστική ειλικρίνεια ότι υπάρχει «μεγάλη κόπωση σε όλες τις πλευρές» σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και ότι πλησιάζει η στιγμή που «όλοι θα καταλάβουν ότι χρειαζόμαστε μια διέξοδο». Η κλήση στη Μελόνι έγινε τον Σεπτέμβριο του 2023, ενώ το ηχητικό δόθηκε στη δημοσιότητα από το «δίδυμο» τον Νοέμβριο του 2023.
• Άνγκελα Μέρκελ (Φεβρουάριος 2023): Η πρώην Καγκελάριος της Γερμανίας συνομίλησε μαζί τους μέσω τηλεφώνου, πιστεύοντας ότι στην άλλη άκρη της γραμμής βρισκόταν ο πρώην πρόεδρος της Ουκρανίας, Πέτρο Ποροσένκο. Παρά το γεγονός ότι η Μέρκελ εμφανίστηκε επιφυλακτική, η συζήτηση για τα γεωπολιτικά ζητήματα της Ευρώπης δημοσιοποιήθηκε, προκαλώντας αμηχανία στο Βερολίνο.
• Αντρέι Ντούντα (Νοέμβριος 2022): Ο Πρόεδρος της Πολωνίας έπεσε στην παγίδα τους την πλέον κρίσιμη νύχτα. Όταν ένας πύραυλος κατέπεσε σε πολωνικό έδαφος κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, προκαλώντας παγκόσμιο συναγερμό. Οι Ρώσοι τον κάλεσαν προσποιούμενοι τον Γάλλο Πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, αποσπώντας του δηλώσεις για το πώς διαχειριζόταν την κρίση εκείνες τις ώρες.
• Κριστίν Λαγκάρντ και Ελίνα Βαλτόνεν (2023): Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και η Υπουργός Εξωτερικών της Φινλανδίας έπεσαν επίσης θύματα ψηφιακών συναντήσεων. Η Λαγκάρντ συνομίλησε σε βιντεοκλήση πιστεύοντας ότι μιλάει με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ η Βαλτόνεν παρασύρθηκε σε συζήτηση για θέματα ασφάλειας της σκανδιναβικής χώρας.
• Εμανουέλ Μακρόν (Απρίλιος 2019): Το δίδυμο τηλεφώνησε στον Γάλλο Πρόεδρο αμέσως μετά την εκλογή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην προεδρία της Ουκρανίας. Προσποιούμενοι τον ίδιο τον Ζελένσκι, έκαναν χιούμορ με τον Μακρόν, ο οποίος τους έδωσε συγχαρητήρια για την εκλογική του νίκη.
• Μπορίς Τζόνσον (Μάιος 2018): Όταν ήταν ακόμη Υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Τζόνσον συνομίλησε μαζί τους για 18 ολόκληρα λεπτά, νομίζοντας ότι μιλούσε με τον νέο τότε Πρωθυπουργό της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, αναλύοντας τις σχέσεις της Βρετανίας με τη Ρωσία.
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Φεβρουάριος 2016): Σε μια περίοδο ακραίας έντασης στις σχέσεις Μόσχας-Άνκυρας (μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού Su-24), οι φαρσέρ τηλεφώνησαν στον Τούρκο Πρόεδρο παριστάνοντας την ουκρανική ηγεσία (Ποροσένκο και Γιατσενιούκ), προτείνοντάς του κοινό μέτωπο κατά της Ρωσίας.
• Τζορτζ Μπους ο Νεότερος (Μάιος 2022): Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ ξεγελάστηκε σε βιντεοκλήση, θεωρώντας ότι συνομιλούσε με τον Ζελένσκι, και προχώρησε σε αναλύσεις για την εξωτερική πολιτική της χώρας του.
• Καμάλα Χάρις, Μπέρνι Σάντερς & Τζάστιν Τριντό (2020): Κατά τη διάρκεια των αμερικανικών προκριματικών εκλογών, αλλά και σε επικοινωνία με τον Πρωθυπουργό του Καναδά, οι Ρώσοι χρησιμοποίησαν μια διαφορετική περσόνα. Tηλέφωνησαν παριστάνοντας τη νεαρή ακτιβίστρια για το κλίμα, Γκρέτα Τούνμπεργκ, και τον πατέρα της, αποσπώντας πολιτικά σχόλια.

Οι φάρσες στη διεθνή showbiz
Εκτός από τους πολιτικούς οι Vovan και Lexus έχουν ρίξει τα δίχτυα τους και στη showbiz.

• Πρίγκιπας Χάρι (Ιανουάριος/Φεβρουάριος 2020): Λίγο μετά την επεισοδιακή αποχώρησή του από τα βασιλικά καθήκοντα (Megxit), ο δούκας του Σάσεξ δέχθηκε κλήση από την «Γκρέτα Τούνμπεργκ». Ο Χάρι ανοίχτηκε πλήρως, μιλώντας επικριτικά για τον Ντόναλντ Τραμπ και περιγράφοντας την απόφασή του να απομακρυνθεί από το Μπάκιγχαμ ως αναγκαία για να προστατεύσει την οικογένειά του.
• Έλτον Τζον (Σεπτέμβριος 2015): Ήταν η φάρσα που τους εκτόξευσε στη διεθνή δημοσιότητα. Ο διάσημος Βρετανός καλλιτέχνης, γνωστός για τον ακτιβισμό του υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων, είχε επικρίνει δημόσια τους ρωσικούς νόμους. Το δίδυμο τον κάλεσε στο τηλέφωνο, με τον Στολιάροφ να υποδύεται τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Κουζνετσόφ τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ. Ο Έλτον Τζον συγκινήθηκε τόσο πολύ, που έκανε ανάρτηση στο Instagram ευχαριστώντας τον Ρώσο Πρόεδρο, αναγκάζοντας το ίδιο το Κρεμλίνο να εκδώσει επίσημη διάψευση.

Απλές φάρσες ή όπλο υβριδικού πολέμου;
Αν και οι Βλαντίμιρ Κουζνετσόφ και Αλεξέι Στολιάροφ επιμένουν να αυτοπροσδιορίζονται ως ανεξάρτητοι σατιρικοί δημιουργοί και pranksters, η επιλεκτικότητα των στόχων τους προδίδει μια ξεκάθαρη γεωπολιτική κατεύθυνση. Οι στόχοι τους είναι σχεδόν αποκλειστικά δυτικοί ηγέτες, αξιωματούχοι, ή προσωπικότητες που ασκούν κριτική στη ρωσική εξωτερική πολιτική και την εισβολή στην Ουκρανία.

Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών τονίζουν την ευκολία με την οποία ξεπερνούν τα κρατικά πρωτόκολλα ασφαλείας, σε συνδυασμό με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών AI και deepfakes, γεγονός που τις έχει οδηγήσει να εξετάζουν το ενδεχόμενο διασύνδεσης ή ακόμη και στήριξης από ρωσικούς κρατικούς μηχανισμούς ασφαλείας, χωρίς αυτό ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί.

Πηγή: skai.gr