Τα τμήματα υποδομής, ο νόμος Μποσμάν και η Αθλέτικ Μπιλμπάο (Sportday / Χαραλαμπόπουλος)

Το 80% των οπαδών της Αθλέτικ Μπιλμπάο δηλώνει ότι προτιμά τον υποβιβασμό από την αλλοίωση των χαρακτηριστικών και της ιστορίας της ομάδας

Μετά την εφαρμογή του νόμου Μποσμάν, υπάρχουν ένα σωρό περίεργες ιστορίες που εξελίχθηκαν στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο. Ιστορίες που έχουν να κάνουν με ομάδες που διαλύθηκαν ή ομάδες που χτίστηκαν μέσα σε ένα βράδυ. Μετά τον Δεκέμβριο του 1995, φίλαθλοι, παράγοντες, ποδοσφαιριστές και διαφημιστές άρχισαν να βλέπουν το ποδόσφαιρο από άλλη οπτική γωνία.

Ο νόμος Μποσμάν, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη εξέλιξη, σηματοδοτεί το πέρασμα του ποδοσφαίρου στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Τα σύνορα των χωρών της Ε.Ε. άνοιξαν και μαζί τους και τα ρόστερ των ομάδων. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε τερατογένεσεις άνευ προηγουμένου. Θυμάμαι μια περίπτωση με τη γερμανική ομάδα Ένεργκι Κότμπους, που τη σεζόν 2000-01 αγωνιζόταν στην Μπουντεσλίγκα. Τον Απρίλιο του 2001 σε ένα παιχνίδι της κατέβασε στο γήπεδο εντεκάδα στην οποία δεν περιλαμβανόταν ούτε ένας Γερμανός ποδοσφαιριστής. Φαντάζομαι ότι και σε άλλες χώρες θα υπήρχαν παρόμοιες περιπτώσεις, πόσο μάλλον όταν εκτός από τους συλλόγους το φαινόμενο επεκτάθηκε και στις εθνικές ομάδες. Αναπλήρωναν την έλλειψη γηγενών ποδοσφαιριστών με ποδοσφαιριστές διαφορετικής εθνικότητας, που απλώς επέλεγαν την αλλαγή της ποδοσφαιρικής υπηκοότητάς τους.

Η εξέλιξη αυτή, όπως έχει επισημανθεί από πολλούς, οδήγησε στην ομογενοποίηση των ποδοσφαιρικών χαρακτηριστικών των ομάδων στη γηραιά ήπειρο κατά πρώτο λόγο και στον υπόλοιπο κόσμο κατά δεύτερο. Στο Kόπα Αφρικα τις επόμενες ημέρες θα έχουμε την ευκαιρία να το διαπιστώσουμε, καθώς τα αγωνιστικά στυλ των ομάδων δεν θα παρουσιάζουν χτυπητές διαφορές.

Μια ιστορία που βρίσκεται στον αντίποδα των περιπτώσεων όπως αυτή της Ενεργοί Κότμπους είναι αυτή της Αθλέτικ Μπιλμπάο. Για πρώτη φορά από το 1928 η ομάδα-σύμβολο των Βάσκων βρίσκεται τόσο κοντά στον υποβιβασμό. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η ομάδα πληρώνει τώρα την αδικαιολόγητη εμμονή της να δέχεται στις τάξεις της μόνο ποδοσφαιριστές που προέρχονται από τη Χώρα των Βάσκων, μια μικρή περιφέρεια στον Βορρά της Ισπανίας με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Η αλήθεια είναι ότι αν κοιτάξει κάποιος την ιστορία της ομάδας, θα διαπιστώσει ότι όλες οι μεγάλες διακρίσεις της έχουν σημειωθεί πριν από την έναρξη της ισχύος του νόμου Μποσμάν. Μετά το 1995 η Αθλέτικ δεν μπορούσε πλέον να είναι ανταγωνιστική, επιμένοντας να στελεχώνεται από ποδοσφαιριστές που προέρχονταν από μια τόσο μικρή δεξαμενή ταλέντου, όση ήταν η Χώρα των Βάσκων. Σε μια εποχή στην οποία τη μεγαλύτερη σημασία στο παιχνίδι αποκτά η νίκη, που φέρνει χρήματα και δημοτικότητα, θα περίμενε κάποιος ότι η Αθλέτικ Μπιλμπάο –το σύμβολο του βασκικού εθνικισμού– θα αναθεωρούσε την παράδοση και θα άνοιγε την πόρτα της σε Ισπανούς ποδοσφαιριστές που δεν θα ήταν Βάσκοι. Όμως το 80% των οπαδών της δηλώνει ότι προτιμά τον υποβιβασμό παρά την αλλοίωση των χαρακτηριστικών της και της ιστορίας της. Η Αθλέτικ παραμένει ένα μικρό απομονωμένο νησί σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει δραματικά. Πόσο εύκολη μπορεί να είναι η επιβίωσή της;

Η αλήθεια είναι ότι η πλειονότητα των ομάδων στην Ευρώπη αντιμετωπίζει το αύριο όπως η Αθλέτικ Μπιλμπάο. Οι ομάδες διαπιστώνουν ότι ο κόσμος του ποδοσφαίρου έχει μεταμορφωθεί σε έναν κόσμο στον οποίο κυριαρχούν εκείνοι που έχουν τα κεφάλαια και τις διασυνδέσεις. Το πρώτο φυσικά φέρνει το δεύτερο και έτσι αυτοί που έχουν και τα δύο μπορούν να θέτουν και τους κανόνες.

Αν το ποδΟσφαιρο –και όχι άδικα– θεωρείται το πιο δημοκρατικό σπορ στον κόσμο, εδώ και καιρό έχει μεταβληθεί σε μια δημοκρατία «αριστοκρατικού» τύπου. Ίσως γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο η ΟΥΕΦΑ να ρίχνει βάρος στη δημιουργία, τη συντήρηση και την ανάπτυξη των φυτωρίων, καθώς, εκτός από το μικρότερο κόστος της απόκτησης ποδοσφαιριστών, μια τέτοια επιλογή μεγαλώνει και την πίστη των φιλάθλων στην ομάδα που υποστηρίζουν.

Δεν είναι τυχαίο ότι παίκτες όπως ο Τζέραρντ στη Λίβερπουλ, ο Τότι στη Ρόμα, ο Ραούλ στη Ρεάλ ή ο Πουγιόλ της Μπάρτσα, όλοι προερχόμενοι από τα φυτώρια των συλλόγων τους, είναι σημεία αναφοράς για τους οπαδούς. Δεν πιστεύω ότι το σχέδιο της ΟΥΕΦΑ για την ύπαρξη τουλάχιστον έξι γηγενών ποδοσφαιριστών σε μία εντεκάδα μπορεί να επιβληθεί διά νόμου, αλλά είμαι σίγουρος ότι αυτό που συνέβη στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών το 1967 δεν πρόκειται να επαναληφθεί. Τότε η Σέλτικ πήρε τον τίτλο έχοντας στη σύνθεσή της ποδοσφαιριστές που είχαν γεννηθεί σε μια περιοχή μόλις σαράντα χιλιομέτρων γύρω από τη Γλασκώβη!