Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 12 Νοεμβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 12 Νοεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

· Λέων
· Νείλος

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Ιωάννης ο Ελεήμων πατριάρχης Αλεξανδρείας και Oσιος Νείλος ο Ασκητής

Ιωάννης ο Ελεήμων Πατριάρχης Αλεξανδρείας

Συγκλονιστική μορφή για τη φιλανθρωπία του, γεννήθηκε γύρω στο 355 στην Αμαθούντα της Κύπρου και κοιμήθηκε ειρηνικά στις 11 Νοεμβρίου 619 στην ιδιαίτερη πατρίδα του, έμεινε δε στην ιστορία με την προσωνυμία «Ελεήμων» λόγω της τεράστιας και ανιδιοτελούς προσφοράς του στους φτωχούς. Hταν γιος του Επιφανίου, πλούσιου Bυζαντινού κυβερνήτη της Κύπρου, νυμφεύθηκε σε νεαρή ηλικία και απέκτησε παιδιά, αλλά η σύζυγος και τα παιδιά του πέθαναν νωρίς. Το γεγονός αυτό το θεώρησε κλήση να αφιερωθεί εξ ολοκλήρου στον Θεό και στην ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου, κι έτσι μοίρασε τη μεγάλη περιουσία του διακονώντας τους ενδεείς συμπολίτες του.

Παρά το γεγονός ότι ήταν λαϊκός, η φήμη της αγιότητας και της φιλανθρωπίας του έφτασε μέχρι την Κωνσταντινούπολη και, με προτροπή του αυτοκράτορα Ηρακλείου, εκλέχθηκε Πατριάρχης Αλεξανδρείας το 610. Μόλις ανέλαβε τα καθήκοντά του, ζήτησε να του φέρουν κατάλογο με όλους τους φτωχούς και απροστάτευτους της Αλεξάνδρειας, τους ονόμασε «αφέντες και κυρίους» του επειδή, όπως έλεγε, αυτοί μπορούν να του ανοίξουν την πόρτα του Παραδείσου, και διέταξε να μοιραστούν αμέσως στους φτωχούς τα 8.000 χρυσά νομίσματα που υπήρχαν στο πατριαρχικό ταμείο. Υπό την ποιμαντορία του, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας μετατράπηκε σε ανθρωπιστικό οργανισμό καθώς ίδρυσε νοσοκομεία, ξενώνες, ορφανοτροφεία και πτωχοκομεία και θέσπισε δίκαια μέτρα και σταθμά για τις εμπορικές συναλλαγές, ώστε να μην πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης οι φτωχοί από τους πλούσιους εμπόρους. Σύμφωνα με το συναξάρι του, όταν το Πατριαρχείο ξέμενε από σιτάρι ή χρήματα λόγω των μεγάλων δωρεών, πλοία γεμάτα τρόφιμα έφταναν με θαυματουργικό τρόπο στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας για να τον στηρίξουν. Βοηθούσε όλους τους ανθρώπους χωρίς να εξετάζει τη θρησκεία, την καταγωγή τους ή αν ήταν απατεώνες και έλεγε χαρακτηριστικά: «Αν ο Θεός δίνει τον ήλιο και τη βροχή του σε δικαίους και αδίκους, ποιος είμαι εγώ που θα κρίνω;».

Το 619, οι Πέρσες εισέβαλαν στην Αίγυπτο απειλώντας την Αλεξάνδρεια κι έτσι ο Ιωάννης αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την έδρα του και να ταξιδέψει προς την Κωνσταντινούπολη. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, σταμάτησε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κύπρο, όπου, αφού είδε σε όραμα ότι πλησιάζει το τέλος του, κοιμήθηκε ειρηνικά στην Αμαθούντα Αν στις 11 Νοεμβρίου. Η μνήμη του μετατέθηκε κατά μία ημέρα, για να μη συμπίπτει με τη γιορτή των Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και του Βικεντίου, το δε λείψανό του είχε περιπετειώδη ιστορία, καθώς το ιερό του σκήνωμα μετακινήθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη εξαιτίας πολέμων και γεωπολιτικών αλλαγών.

Μετά την κοίμησή του, το λείψανο παρέμεινε άφθαρτο και ευωδιάζον, αλλά για να το προστατεύσουν από τις αραβικές επιδρομές, μεταφέρθηκε με μεγάλες τιμές στην Κωνσταντινούπολη, όπου παρέμεινε για αιώνες ως πηγή ευλογίας για τους πιστούς της πρωτεύουσας. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, το 1249 μεγάλο τμήμα από το άφθαρτο σώμα του Αγίου αφαιρέθηκε από την Κωνσταντινούπολη και μεταφέρθηκε στη Βενετία, όπου ο Δόγης Γιάκοπο Τιέπολο (Jacopo Tiepolo) αποφάσισε να κατατεθεί στον προϋπάρχοντα ναό San Giovanni Elemosinario στο Ριάλτο, ενώ αργότερα, το λείψανο μεταφέρθηκε και φυλάσσεται μέχρι σήμερα στον ναό San Giovanni in Bragora της Βενετίας.

Το υπόλοιπο σημαντικό μέρος του λειψάνου είχε μια παράλληλη εντυπωσιακή διαδρομή. Το 1489, ο Οθωμανός Σουλτάνος Βαγιαζίτ Β΄, θέλοντας να αναπτύξει διπλωματικές σχέσεις και να ευχαριστήσει τον πανίσχυρο βασιλιά της Ουγγαρίας Ματθία Κορβίνο, του έστειλε ως πολύτιμο δώρο το λείψανο του Αγίου, και εκείνος το τοποθέτησε στο ιδιωτικό βασιλικό παρεκκλήσι του Κάστρου της Βούδας. Οταν το 1526 οι Οθωμανοί πέτυχαν συντριπτική νίκη κατά των Ούγγρων στη μάχη του Μοχάτς και κατέλαβαν τη Βούδα, για να διασωθεί το λείψανο από τη βεβήλωση η βασίλισσα Μαρία της Ουγγαρίας το μετέφερε εσπευσμένα στο Πρέσμπουργκ, τη σημερινή Μπρατισλάβα της Σλοβακίας, η οποία έγινε η νέα προσωρινή πρωτεύουσα του βασιλείου. Το 1732, χτίστηκε το εντυπωσιακό μπαρόκ παρεκκλήσι του εντός του Καθεδρικού Ναού του Αγ. Μαρτίνου και το ιερό λείψανο τοποθετήθηκε εκεί σε πολυτελή γυάλινη λάρνακα, όπου παραμένει μέχρι και σήμερα, αποτελώντας σημείο αναφοράς για τους χριστιανούς της Κεντρικής Ευρώπης. Υστερα από σχεδόν οκτώ αιώνες απουσίας, στις 28 Οκτωβρίου 2007, σημαντικό τμήμα των ιερών λειψάνων του επεστράφη με κάθε επισημότητα από τη Βενετία στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κύπρο, και σήμερα φυλάσσεται στον Μητροπολιτικό Ναό Παναγίας Παντανάσσης στη Λεμεσό.

Η ιστορία με το πάπλωμα είναι ένα από τα πιο διάσημα και διδακτικά περιστατικά της ζωής του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος. Δείχνει την απόλυτη άρνησή του για κάθε πολυτέλεια, αλλά και τον έξυπνο, γεμάτο αγάπη τρόπο με τον οποίο παιδαγωγούσε τους πιστούς. Οταν ο Ιωάννης έγινε Πατριάρχης, συνέχισε να ζει με απόλυτη ασκητικότητα, κοιμώμενος στο πάτωμα με ένα απλό φτωχικό σκέπασμα. Κάποιος πλούσιος άρχοντας της πόλης, βλέποντας τον Πατριάρχη να ζει τόσο στερημένα, αγόρασε ένα πολυτελές πανάκριβο πάπλωμα, που κόστιζε 36 χρυσά νομίσματα, και του το χάρισε, παρακαλώντας τον θερμά να το χρησιμοποιήσει για να σκεπάζεται. Ο Αγιος, για να μην τον πληγώσει, το δέχτηκε, αλλά την ίδια κιόλας νύχτα, δεν μπόρεσε να κλείσει μάτι. Οπως έλεγε ο ίδιος, σκεφτόταν: «Πώς είναι δυνατόν εγώ να κοιμάμαι κάτω από ένα τόσο ακριβό σκέπασμα, ενώ οι αδελφοί μου, οι φτωχοί του Χριστού, πεθαίνουν από το κρύο στους δρόμους;». Μόλις λοιπόν ξημέρωσε, έστειλε το πάπλωμα στην αγορά, το πούλησε και με τα χρήματα αυτά αγόρασε τρόφιμα και ρούχα για τους άπορους. Περνώντας ο άρχοντας από την αγορά, είδε το πάπλωμα που είχε μόλις χαρίσει στον Πατριάρχη να πουλιέται ξανά, κατάλαβε τι είχε συμβεί, το ξαναγόρασε και το ξαναπήγε στον Αγιο λέγοντάς του: «Σε παρακαλώ, κράτα το αυτή τη φορά». Την επόμενη ημέρα, όμως, ο Αγιος το ξαναπούλησε για να βοηθήσει κι άλλους φτωχούς, ο άρχοντας το είδε πάλι στην αγορά, το ξαναγόρασε για δεύτερη φορά και το επέστρεψε στο Πατριαρχείο. Το σκηνικό αυτό επαναλήφθηκε τρεις και τέσσερις φορές, ο δε Ιωάννης διασκέδαζε με αυτή την κατάσταση και έλεγε χαμογελώντας στους ανθρώπους του: «Ας δούμε ποιος θα κουραστεί πρώτος, ο άρχοντας να αγοράζει το χαλί ή εγώ να το πουλάω για τους φτωχούς;».

Προτιμούσε, επίσης, να πέσει θύμα απάτης παρά να στερήσει τη βοήθεια από κάποιον που ίσως είχε πραγματική ανάγκη. Κάποτε, καθώς επέστρεφε από το νοσοκομείο που είχε ιδρύσει, τον πλησίασε ένας ξένος που φαινόταν ταλαιπωρημένος και του ζήτησε βοήθεια, λέγοντας ότι είναι αιχμάλωτος και δεν έχει καθόλου χρήματα. Ο Αγιος συγκινήθηκε και διέταξε τον υπηρέτη του να του δώσει 6 χρυσά νομίσματα. Εκείνος, όμως, θέλοντας να εκμεταλλευτεί την καλοσύνη του Πατριάρχη, έφυγε γρήγορα, άλλαξε ρούχα, βγήκε από άλλο στενό και τον ξαναπλησίασε, ζητώντας πάλι ελεημοσύνη με άλλη ιστορία. Ο Ιωάννης, παρόλο που τον αναγνώρισε, έκανε πως δεν κατάλαβε και διέταξε να του δώσουν άλλα 6 χρυσά νομίσματα. Ο απατεώνας άλλαξε ρούχα για τρίτη φορά και ξαναβγήκε μπροστά του, αλλά αυτή τη φορά, ο υπηρέτης του Αγίου εξοργίστηκε και ψιθύρισε στο αυτί του Πατριάρχη: «Δέσποτα, αυτός είναι ο ίδιος άνθρωπος που μας κοροϊδεύει!». Ο Αγιος γύρισε τότε, κοίταξε τον υπηρέτη και του είπε χαμηλόφωνα: «Δώσε του 12 χρυσά νομίσματα αυτή τη φορά. Μήπως είναι ο ίδιος ο Χριστός που με δοκιμάζει για να δει μέχρι πού φτάνει η αγάπη μου».

Οσιος Νείλος ο Ασκητής

Γνωστός και ως Νείλος ο Σιναΐτης, υπήρξε μία από τις επιδραστικές ασκητικές μορφές του 4ου και 5ου αι., διακρινόμενος ως βαθύς θεολόγος και συγγραφέας νηπτικών έργων. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, έλαβε εξαιρετική μόρφωση και, λόγω των ικανοτήτων του, διορίστηκε από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον Μέγα στο πολιτικό αξίωμα του επάρχου της Κωνσταντινούπολης (Praefectus Praetorio). Ηταν έγγαμος, είχε αποκτήσει δύο παιδιά, αλλά, παρά τη δόξα και τον πλούτο, ο ίδιος και η σύζυγός του ποθούσαν την ισάγγελη μοναχική πολιτεία. Με κοινή τους απόφαση, το 390, χώρισαν τις περιουσίες τους και εγκατέλειψαν τα εγκόσμια. Η σύζυγος πήρε την κόρη τους και εγκαταστάθηκε σε γυναικείο μοναστήρι στην Αίγυπτο, ο δε Νείλος πήρε τον γιο του, Θεόδουλο, και κατέφυγε στην έρημο του Σινά, όπου εκάρη μοναχός και έζησε με αυστηρή άσκηση και προσευχή.

Η ζωή στο Σινά σημαδεύτηκε από μεγάλη δοκιμασία, όταν Σαρακηνοί επιδρομείς επιτέθηκαν στα ασκητήρια, έσφαξαν πολλούς μοναχούς και απήγαγαν τον γιο του. Ο Νείλος, τότε, γεμάτος πόνο ξεκίνησε μια μεγάλη οδοιπορία για να τον βρει και ταξίδεψε μέχρι την Ελούσα της Παλαιστίνης, όπου ανακάλυψε ότι ο επίσκοπος της πόλης είχε εξαγοράσει τον γιο του από τους βαρβάρους για να τον σώσει. Ο επίσκοπος τότε, θαυμάζοντας την ακραία ευσέβεια, την αρετή και την πνευματικότητα πατέρα και γιου, χειροτόνησε και τους δύο σε πρεσβυτέρους, προτού τους επιτρέψει να επιστρέψουν στο Σινά για να συνεχίσουν την άσκησή τους. Κοιμήθηκε ειρηνικά γύρω στο 430, τα δε λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα στην Κωνσταντινούπολη από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό και τοποθετήθηκαν στον ναό των Αγίων Αποστόλων.

Ο όσιος υπήρξε πολυγραφότατος, τα έργα του περιλαμβάνονται στην Πατρολογία του Migne και αποσπάσματά τους βρίσκονται στη γνωστή «Φιλοκαλία». Εγραψε πάνω από 1.000 επιστολές, συμβουλεύοντας από απλούς μοναχούς μέχρι τον αυτοκράτορα Αρκάδιο, όταν του έστειλε δριμύτατες επιστολές καταδικάζοντας την πράξη της άδικης εξορίας του Αγ. Ιωάννη του Χρυσοστόμου και προφητεύοντας δεινά για την αυτοκρατορία. Τα νηπτικά κείμενά του αφορούν στην πάλη κατά των παθών (όπως η γαστριμαργία, η πορνεία, η φιλαργυρία) και την καθαρή προσευχή.

Το πιο διάσημο έργο του είναι ο «Λόγος περί Προσευχής», με τους βασικούς άξονες της διδασκαλίας του για την καθαρή προσευχή να συνοψίζονται στα εξής σημεία: 1) Τι είναι η προσευχή; Ο Νείλος ορίζει την προσευχή ως «ομιλία του νου με τον Θεό». Για να επιτευχθεί αυτή η επικοινωνία, ο νους πρέπει να φτάσει σε κατάσταση απόλυτης ελευθερίας από γήινες επιθυμίες και φροντίδες και θεωρεί την προσευχή ως την υψηλότερη και πιο φυσική λειτουργία του ανθρώπινου νου. 2) Η «άυλη» και «ανείδεη» (α-είδος, άμορφη) προσευχή. Ο όσιος επιμένει ιδιαίτερα στον κίνδυνο των φαντασιών κατά την ώρα της προσευχής, ότι δηλαδή, κατά την προσευχή ο νους δεν πρέπει να σχηματίζει καμία εικόνα, ούτε καν θρησκευτική, ούτε να φαντάζεται τον Θεό με ανθρώπινη μορφή ή σχήμα. Καθαρή προσευχή θεωρείται η «ανείδεη» (χωρίς είδωλα/μορφές) και «άυλη». Αν ο νους κρατάει εικόνες, τότε δεν προσεύχεται στον αληθινό Θεό, αλλά σε δημιούργημα της φαντασίας του, κάτι που εκμεταλλεύεται ο διάβολος για να τον πλανέψει. 3) Η απάθεια και η ανεξικακία ως προϋποθέσεις. Η προσευχή δεν είναι μια στεγνή τεχνική, αλλά το αποτέλεσμα ολόκληρης της πνευματικής ζωής, με μεγαλύτερο εχθρό της τον θυμό. Γράφει χαρακτηριστικά: «Ο,τι κάνεις για να εκδικηθείς έναν αδελφό που σε αδίκησε, θα σου γίνει εμπόδιο την ώρα της προσευχής». Για να γίνει δεκτή η προσευχή, πρέπει η καρδιά να είναι εντελώς ελεύθερη από πικρία, παράπονο ή μίσος για οποιονδήποτε άνθρωπο. 4) Οι πειρασμοί κατά την προσευχή. Ο Αγιος προειδοποιεί ότι ο διάβολος πολεμά με μανία αυτόν που προσεύχεται, επειδή ζηλεύει την κοινωνία του με τον Θεό, και φέρνει στον νου θύμησες, δουλειές, εκκρεμότητες ή παλιές αμαρτίες, ακριβώς τη στιγμή που ο άνθρωπος γονατίζει να προσευχηθεί, ώστε να του κλέψει την προσοχή. Πολλές φορές φέρνει ανεξήγητη κόπωση, υπνηλία ή πόνους στο σώμα για να αναγκάσει τον πιστό να σταματήσει, με την υπομονή και την επιμονή να είναι η θεραπεία. 5) Τα δάκρυα της προσευχής. Ο Νείλος προτρέπει τον πιστό να ζητά πρώτα από όλα από τον Θεό το χάρισμα των δακρύων, που μαλακώνουν την αγριότητα της ψυχής, ξεπλένουν τις αμαρτίες και ανοίγουν τον δρόμο για να εισακουστεί η παράκληση από τον Θεό. Η γνωστή του φράση από τη Φιλοκαλία αναφέρει: «Ει θεολόγος ει, προσεύξη αληθώς· και ει αληθώς προσεύχη, θεολόγος ει» (αν είσαι θεολόγος, θα προσεύχεσαι αληθινά· και αν προσεύχεσαι αληθινά, τότε είσαι θεολόγος). Με τη φράση αυτή, ο όσιος ξεκαθαρίζει ότι η θεολογία δεν είναι ακαδημαϊκές σπουδές και γνώσεις, αλλά η βιωματική, ζωντανή σχέση με τον Θεό μέσα από την καθαρή προσευχή.

Αξίζει πάντως να αναφερθεί ότι η σύγχρονη έρευνα έχει αποδείξει πως αυτός ο «Λόγος περί Προσευχής» γράφτηκε στην πραγματικότητα από τον δάσκαλο του οσίου, τον Ευάγριο τον Ποντικό. Ωστόσο, επειδή ο Ευάγριος καταδικάστηκε αργότερα για κάποιες άλλες θεολογικές του απόψεις, τα ορθόδοξα μοναστήρια διέσωσαν αυτό το εξαιρετικό κείμενο περί προσευχής υπό το όνομα του αποδεκτού Αγίου Νείλου.

Τιμάται επίσης η μνήμη: προφήτου Αχιά, μάρτυρος Αρσακίου, μαρτύρων Αντωνίνου, Ζεβινά, Γερμανού και Εννάθας εν Καισαρεία, Λέοντος πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, οσίου Νείλου μυροβλήτου εν Αθω, νεομάρτυρος Σάββα εκ Νίγδης και νεομάρτυρος Νικολάου εκ Μαρμάρων εν Κωνσταντινουπόλει.

Πηγή: Καθημερινή