Αγγλικό ποδόσφαιρο. Ωραίο μου πλυντήριο (Sportday / Χρ.Χαραλαμπόπουλος)

Κατά καιρούς, έχω γράψει για τα οικονομικά στοιχεία και τη γενικότερη εικόνα του αγγλικού ποδοσφαίρου και ιδιαίτερα για την οικονομική συμπεριφορά και τις προοπτικές των ομάδων της Πρέμιερσιπ. Το αγγλικό ποδόσφαιρο έχει ένα καλό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας που του επιτρέπει την αυτοτέλεια και την αυτοδιοίκηση, σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από ό,τι σε άλλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα, μόνο που αυτό δεν είναι αρκετό.

Η καλή οργάνωση των ομάδων και η παρουσία τους στο χρηματιστήριο κάνει κάποιες από αυτές ελκυστικές επενδυτικές προτάσεις ή βολικό πλυντήριο χρήματος, όσο αυστηροί και αν είναι οι νόμοι ελέγχου της προέλευσης των κεφαλαίων. Πάντα υπάρχει ένα καλό παράθυρο για να νομιμοποιήσεις ένα κεφάλαιο. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερους πολυεκατομμυριούχους να ενδιαφέρονται για την αγορά μετοχών των αγγλικών ομάδων και οι τύποι αυτοί προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από το εξωτερικό.

Από όλες αυτές τις προσφορές ή την εκδήλωση πρόθεσης, για την εξαγορά μέρους του μετοχικού κεφαλαίου ή και της πλειοψηφίας των μετοχών ενός συλλόγου, δεν είναι σίγουρο ότι όλες αυτές έχουν επενδυτικό χαρακτήρα. Υποθέτω πως όταν μία ομάδα πατά αποκλειστικά στα εκατομμύρια του μεγαλοϊδιοκτήτη της και δεν οργανώνει τις στρατηγικές της σε επίπεδο μάρκετινγκ και οικονομικής διαχείρισης, αργά ή γρήγορα θα αντιμετωπίσει μεγάλα οικονομικά προβλήματα.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πιστεύω ότι οι επενδυτικές ευκαιρίες στην Αγγλία είναι περιορισμένες και πως η πλειονότητα των προτάσεων που κάνουν λόγο για αγορές μετοχών είναι ξέπλυμα χρήματος. Ο μεγιστάνας μπαίνει, ξοδεύει για μερικά χρόνια τεράστια ποσά όχι όμως σε επενδύσεις υποδομής, νομιμοποιεί -δηλαδή «ξεπλένει»- τα κεφάλαιά του και κατόπιν μπορεί να πουλήσει την ομάδα που πριν από λίγα χρόνια είχε αγοράσει και με «καθαρά» πλέον χρήματα να στραφεί σε άλλους τομείς της οικονομίας για να επενδύσει. Πολλές φορές με εξαιρετικά περιθώρια κέρδους.

Η τύχη της ομάδας δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα, αφού γι' αυτόν ήταν απλώς ένα όχημα που τον πήγε παρακάτω και όταν έφτασε εκεί που ήθελε, το εγκατέλειψε. Η επένδυση σε μία ποδοσφαιρική ομάδα μπορεί να αποδώσει μόνο σε βάθος χρόνου, γεγονός που απαιτεί σοβαρή, οργανωμένη, σχεδιασμένη και υπομονετική προσπάθεια. Η ελκυστικότητα των αγγλικών ομάδων που γίνονται στόχος «επενδυτών» οφείλεται και στο γεγονός ότι το χρηματιστήριο του Λονδίνου βρίσκεται εκτός της ζώνης ευρώ, γεγονός που προσφέρει στους επενδυτές σοβαρά πλεονεκτήματα. Επίσης, πρέπει να συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι η συνεχής αναβάθμιση της δομής των διοργανώσεων της ΟΥΕΦΑ σε επίπεδο συλλόγων προσφέρει ευκαιρίες για κερδοφορία και μεγάλη διαφημιστική προβολή.

Διαφήμιση, δηλαδή, σε ευρύτατες ομάδες κοινού σε ολόκληρη την Ευρώπη και ιδιαίτερα στην ομάδα καταναλωτών που βρίσκονται στις ηλικιακές ομάδες 16-35, που οι διαφημιστές θεωρούν «φιλέτο». Μέχρι πριν από λίγο καιρό ελκυστικές ήταν οι επενδύσεις μόνο σε ομάδες που μετείχαν στο Τσάμπιονς Λιγκ, ενώ τώρα στον χορό μπαίνουν και οι ομάδες που παίρνουν μέρος στο ΟΥΕΦΑ, το οποίο από πέρυσι έχει και αυτό ομίλους.

Έτσι, φαντάζουν «λογικές» οι προτάσεις που γίνονται ή που μπορεί να γίνουν για την εξαγορά ομάδων της Πρέμιερσιπ και όχι πρωτοκλασάτων. Πέρα από τη δυνατότητα της κερδοφορίας, υπάρχουν και κάποια άλλα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι ποδοσφαιρικές ομάδες σε κάποιους κεφαλαιούχους, ειδικά σε κεφαλαιούχους των οποίων τα χρήματα έχουν «ύποπτη» προέλευση. Δεν ωφελεί, πλέον, να κάνουμε τα στραβά μάτια. Το ποδόσφαιρο και όχι μόνο στην Αγγλία έχει αναδειχθεί σε ένα πολύ βολικό πλυντήριο.

Ομως, με αφορμή την περίπτωση του Κία Γιουραμπχιάν και της Γουέστ Χαμ, ο Βρετανός υπουργός Αθλητισμού Ρίτσαρντ Κάμπορν, από χθες, συζητά το ενδεχόμενο της ψήφισης ενός νέου νόμου, που θα προσπαθεί να διασφαλίσει τη διαφάνεια στις ποδοσφαιρικές επενδύσεις. Μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση η όποια ρύθμιση πρέπει να γίνει από τις Βρυξέλλες και να έχει πανευρωπαϊκή ισχύ.

Ενα «αντίο» είκοσι γραμμών

Το τηλεγράφημα ενός ειδησεογραφικού πρακτορείου είναι κάτι ουδέτερο. Μπορεί να διαβάσεις μία είδηση για 60 νεκρούς στην κατάρρευση της στοάς ενός ορυχείου στην Κίνα. Αμφιβάλλω αν κάποιος από εμάς νιώσει θλίψη ή συγκίνηση. Το πιο πιθανό είναι ότι θα αξιολογήσει την είδηση, «δημοσιογραφικά», με βάση το συμβάν και τον αριθμό των νεκρών.
Φυσικά, είναι τελείως διαφορετική η αντίδρασή μας απέναντι σε μία είδηση, η οποία έχει οπτική τεκμηρίωση και προβάλλεται από την τηλεόραση. Εκεί, ο χαμός ακόμα και ενός ανθρώπου, μπορεί να συγκινήσει. Οι 60 νεκροί από το ορυχείο της Κίνας, για το οποίο δεν έχουμε εικόνες, δεν έχουμε κλαμένα πρόσωπα, εικόνες ορφανών παιδιών, δυστυχισμένων συζύγων, ένα συμβάν που δεν έχει δράμα για να «πουληθεί» ως προϊόν ειδήσεων, δεν υφίσταται. Η ενημέρωση έχει γίνει ένα προϊόν, όπως όλα τα άλλα.

Και σε αυτή την αγορά, η εικόνα είναι το απόλυτο νόμισμα. Το ένα εκατομμύριο νεκρών στη Ρουάντα δεν προκάλεσε τα κύματα παγκόσμιας συγκίνησης που προκάλεσαν οι νεκροί από το τσουνάμι. Για έναν σημαντικό λόγο. Γιατί κανένα ειδησεογραφικό πρακτορείο δεν έστειλε τις κάμερές του εκεί για να αποτυπώσουν τη φρίκη. Οταν η παγκόσμια κοινότητα, εκ των υστέρων, ανακάλυψε τι ακριβώς είχε συμβεί, έκανε ό,τι μπορούσε για να το ξεχάσει και να πνίξει τις τύψεις της και τις ευθύνες της.

Το χθεσινό τηλεγράφημα του Ρόιτερ που ανήγγειλε το «αντίο» του Φακέτι, για τους νεότερους συνάδελφους που δεν είδαν ποτέ τον άσο της Ιντερ να αγωνίζεται, ήταν απλώς ένα τηλεγράφημα που ανήγγειλε τον θάνατο κάποιου μεγάλου ποδοσφαιριστή του παρελθόντος. Μπορεί στις σελίδες με τις διεθνείς ειδήσεις της εφημερίδας να έπαιρνε κάτι παραπάνω από δίστηλο μαζί με τη φωτογραφία. Την επομένη θα έχει ήδη ξεχαστεί. Ο κόσμος διψάει για καινούργιες ειδήσεις και «σίγουρα» για το στοίχημα. Λες και υπάρχει καλύτερο σίγουρο από τον μαύρο θεριστή.

Τον Φακέτι τον πρόλαβα να αγωνίζεται σε κάτι ασπρόμαυρα αθλητικά Σάββατα της ΥΕΝΕΔ, τέλη '60, αρχές '70. Για μένα -και ίσως για ορισμένους άλλους- ο Φακέτι είναι κάτι περισσότερο από ένα δίστηλο με φωτογραφίες. Είναι μία ασπρόμαυρη φωτογραφία από την «ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ», δίπλα στον Μπούρνιτς με μία μπάλα στα χέρια. Μία άλλη, πάλι ασπρόμαυρη, την ώρα που αποχωρεί μαζί με τον Ριβέρα, ηττημένος από το γήπεδο στον τελικό του '70.

Δυο-τρεις επελάσεις προς την περιοχή της Μίλαν, ασπρόμαυρες πάντα σε μια κόπια που τρεμοπαίζει, όποτε προβάλλεται στη μνήμη μου. Ο Φακέτι, για μένα, είναι εκείνος ο ψηλέας της πέμπτης τάξης, που μου είχε βάλει το γκολ με πέναλτι. Ο Φακέτι. Που έφυγε προχθές μέσα σε είκοσι γραμμές ενός τηλεγραφήματος του Ρόιτερ.