Η εικόνα των Ιταλών διεθνών να αποχωρούν από το γήπεδο της Ζένιτσα με σκυμμένα κεφάλια είχε κάτι το σχεδόν ποιητικό -αλλά από εκείνη την ποίηση που πονάει. Δεν ήταν απλώς το τέλος ενός ακόμη αποκλεισμού. Ήταν σαν να έβλεπες μια ολόκληρη δεκαετία να ξετυλίγεται μπροστά σου: Αντιφάσεις, λάθη, εσωτερικές διαμάχες, μια ταυτότητα που ξεθώριασε χωρίς κανείς να το παραδεχτεί. Η Ιταλία, η χώρα που κάποτε δίδασκε ποδοσφαιρική… ορθοδοξία, που έχτισε σχολές, που γέννησε προπονητές?σύμβολα και αμυντικούς που έκαναν τους επιθετικούς να αλλάζουν πλευρά, βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια αλήθεια που μοιάζει αδιανόητη: Τρία Μουντιάλ στη σειρά… και η Ιταλία απούσα!
Για μια χώρα που μεγάλωσε με το «κατενάτσιο» σαν δεύτερη φύση, που έμαθε να ζει με το «η Ιταλία πάντα βρίσκει τρόπο», το σοκ δεν είναι απλώς αγωνιστικό. Είναι υπαρξιακό. Αγγίζει την αυτοπεποίθηση, την παράδοση, την ίδια την εικόνα της χώρας. Η εθνική ομάδα δεν είναι απλώς μια ομάδα· είναι καθρέφτης. Και αυτός ο καθρέφτης έχει ραγίσει. Καιρό τώρα.
Η νύχτα που αποκάλυψε τα πάντα
Το ματς με τη Βοσνία δεν ήταν μια κακή βραδιά. Ήταν σαν να άνοιξε η αυλαία και να φάνηκαν όλα όσα η Ιταλία προσπαθούσε να κρύψει κάτω από το χαλί. Από το πρώτο λεπτό, η ομάδα έβγαζε μια νευρικότητα που δεν ταίριαζε στο μέγεθός της. Πάσες δίχως στόχο, βλέμματα χαμένα, μια αίσθηση ότι κάτι μέσα τους είχε λυγίσει πριν καν αρχίσει το παιχνίδι.
Και μετά ήρθε η αποβολή του Μπαστόνι. Μια στιγμή που έδειξε πόσο εύθραυστη έχει γίνει η Ιταλία. Οι γραμμές άνοιξαν, η συνοχή εξαφανίστηκε, και κάθε επίθεση της Βοσνίας έμοιαζε με προειδοποίηση. Η Ιταλία δεν είχε πια εκείνο το ένστικτο επιβίωσης που κάποτε θεωρούσες δεδομένο. Εκείνο το «θα αντέξουμε, γιατί έτσι κάνουμε πάντα».
Οι χαμένες ευκαιρίες, οι βεβιασμένες επιλογές, η αδυναμία να «τελειώσει» το παιχνίδι όταν μπορούσε, όλα αυτά έδειχναν μια ομάδα που δεν πιστεύει πια στον εαυτό της. Ο Σπινατσόλα το είπε όπως το ένιωσε: «Εφιάλτης». Και για πολλούς από αυτούς, η ιδέα ότι μπορεί να τελειώσουν την καριέρα τους χωρίς να έχουν παίξει ποτέ σε Μουντιάλ είναι πραγματικά εφιαλτική.
Και μετά ήρθε το τελευταίο πέναλτι. Ο Ντοναρούμα, ένας από τους κορυφαίους τερματοφύλακες στον κόσμο, έμεινε ακίνητος. Όχι από αδιαφορία, από εκείνη τη σιωπηλή στιγμή που καταλαβαίνεις ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Για τρίτη φορά σε εννέα χρόνια.
Η κρίση δεν ξεκίνησε χθες
Για να φτάσει η Ιταλία εδώ, δεν χρειάστηκε ένα ματς. Χρειάστηκαν χρόνια. Χρειάστηκε μια ολόκληρη δεκαετία όπου το ιταλικό ποδόσφαιρο έχανε σταδιακά όλα όσα το έκαναν μοναδικό.
Η αμυντική σχολή που κάποτε ήταν φόβητρο για όλο τον κόσμο ξεθώριασε. Η πειθαρχία που χαρακτήριζε κάθε εμφάνιση αντικαταστάθηκε από μια χαλαρότητα που δεν ταιριάζει σε ομάδα αυτού του επιπέδου. Η ικανότητα να διαχειρίζεται τα μεγάλα παιχνίδια εξαφανίστηκε. Και το χειρότερο: Χάθηκε η πίστη ότι «στο τέλος θα το πάρουμε».
Η Serie A πέρασε μια δεκαετία γεμάτη αναταράξεις. Οι σύλλογοι άλλαζαν ιδιοκτησίες σαν φανέλες, τα γήπεδα γερνούσαν, οι ακαδημίες έμεναν πίσω, και οι προπονητές προσπαθούσαν να ισορροπήσουν ανάμεσα στο παλιό και το νέο χωρίς ξεκάθαρη κατεύθυνση. Οι νεαροί Ιταλοί έβρισκαν λιγότερο χώρο, ενώ η εθνική ομάδα γινόταν όλο και πιο εξαρτημένη από λίγους παίκτες που έπρεπε να σηκώσουν δυσανάλογο βάρος.
Και κάπου εκεί χάθηκε η ταυτότητα. Η Ιταλία δεν ήξερε πια τι θέλει να είναι. Μια ομάδα που παίζει επιθετικά; Μια ομάδα που παίζει άμυνα; Μια ομάδα που χτίζει πάνω στη νέα γενιά; Ή μια ομάδα που στηρίζεται στους παλιούς; Το αποτέλεσμα ήταν ένα υβρίδιο χωρίς κατεύθυνση.
Η διοίκηση που δεν αλλάζει ποτέ
Αν υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής σε όλες τις αποτυχίες, αυτός είναι η ομοσπονδία. Ο Γκαμπριέλε Γκραβίνα έχει επιβιώσει από δύο αποκλεισμούς και ένα Euro όπου η Ιταλία έμοιαζε σκιά του εαυτού της. Η επιλογή του να στηρίξει τον Γκατούζο, έναν προπονητή με περιορισμένη διεθνή εμπειρία, θεωρήθηκε από πολλούς ρίσκο χωρίς λογική.
Και όμως, μετά τον αποκλεισμό, κανείς δεν παραιτήθηκε. Ούτε ο Γκατούζο, ούτε ο Γκραβίνα, ούτε ο Μπουφόν που ηγήθηκε της επιλογής του προπονητή. Για τον ιταλικό Τύπο, αυτό ήταν σχεδόν προσβολή. Η αίσθηση ότι «οι ίδιοι άνθρωποι παίρνουν τις ίδιες αποφάσεις και περιμένουν διαφορετικά αποτελέσματα» έχει γίνει πλέον κοινός τόπος.
Η Ιταλία δεν μπορεί να αλλάξει όσο η ηγεσία της παραμένει εγκλωβισμένη σε μια λογική διαχείρισης και όχι ανανέωσης. Η στασιμότητα στην κορυφή μεταφέρεται παντού.
Η Ιταλία που προοδεύει… και η Ιταλία που μένει στάσιμη
Το παράδοξο είναι ότι η χώρα δεν βρίσκεται σε πλήρη παρακμή. Οι μικρές εθνικές έχουν επιτυχίες, οι ακαδημίες βελτιώνονται, η Serie A δείχνει σημάδια ανάκαμψης, και τα μεγάλα γήπεδα ανακατασκευάζονται ενόψει του Euro 2032. Η Ιταλία έχει ταλέντο, έχει υποδομές, έχει προοπτική.
Αλλά η εθνική ομάδα δεν μπορεί να μετατρέψει αυτή την πρόοδο σε αποτελέσματα. Η μετάβαση από το επίπεδο των ακαδημιών στο υψηλό επίπεδο παραμένει δύσκολη. Οι νεαροί παίκτες δεν παίρνουν αρκετό χρόνο συμμετοχής. Οι προπονητές φοβούνται το ρίσκο. Και η ομοσπονδία δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα σταθερό, μακροπρόθεσμο πλάνο.
Η Ιταλία μοιάζει με χώρα που έχει όλα τα υλικά, αλλά δεν έχει συνταγή.
Η ψυχολογία της αποτυχίας
Η Ιταλία δεν αποκλείστηκε επειδή δεν είχε ποιότητα. Αποκλείστηκε επειδή δεν είχε ψυχραιμία. Επειδή κάθε κρίσιμη στιγμή μοιάζει να την παραλύει. Επειδή το βάρος της ιστορίας έχει γίνει πλέον βάρος στους ώμους των παικτών.
Το χαμένο πέναλτι του Εσπόζιτο, η αστοχία του Κριστάντε, η νευρικότητα του Ντοναρούμα, η αποβολή του Μπαστόνι, όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Είναι συμπτώματα μιας ομάδας που δεν πιστεύει πια ότι μπορεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
Η Ιταλία δεν χάνει από τους αντιπάλους της. Χάνει από τον φόβο της.
Η τρίτη «Αποκάλυψη» και το μέλλον
Όταν η Ιταλία αποκλείστηκε το 2017, ο τότε πρόεδρος της ομοσπονδίας είχε μιλήσει για «Αποκάλυψη». Κανείς δεν φανταζόταν ότι θα υπάρξει δεύτερη. Πόσω μάλλον τρίτη. Και όμως, η Ιταλία βρίσκεται ξανά στο ίδιο σημείο: Πληγωμένη, διχασμένη, γεμάτη ερωτήματα.
Το μέλλον δεν είναι καταδικασμένο. Η χώρα έχει ταλέντο, έχει υποδομές, έχει ιστορία. Αλλά χρειάζεται κάτι που λείπει εδώ και χρόνια: Θάρρος. Θάρρος να αλλάξει. Θάρρος να αφήσει πίσω της πρόσωπα και νοοτροπίες που την κρατούν στάσιμη. Θάρρος να επενδύσει πραγματικά στη νέα γενιά. Θάρρος να ξαναχτίσει την ταυτότητά της.
Η Ιταλία δεν χρειάζεται άλλο «θαύμα». Χρειάζεται σχέδιο. Χρειάζεται ηρεμία. Χρειάζεται ηγεσία. Και πάνω απ' όλα, χρειάζεται να ξαναβρεί την πίστη ότι μπορεί να σταθεί στο ύψος της ιστορίας της.
Γιατί μια χώρα που έχει κατακτήσει τέσσερα Μουντιάλ δεν μπορεί να συνηθίσει την ιδέα ότι δεν θα παίζει σε κανένα.
_232354.jpg?w=350&f=bicubic&um=VerySharp)
